Samenvatting

• Klachtenbeschrijving: Het carpaal tunnel syndroom ontstaat wanneer de nervus medianus in de carpale tunnel aan de handpalmzijde van de pols bekneld raakt. Dit veroorzaakt tintelingen, een doof gevoel, pijn en soms krachtsverlies in hand en vingers.
• Ontstaanswijze: Mogelijke oorzaken zijn herhaalde hand- en polsbewegingen, ongunstige werkhoudingen, zwelling, hormonale invloeden, medische aandoeningen zoals diabetes of reumatoïde artritis, en lokale veranderingen in of rond de pols.
• Symptomen: Kenmerkend zijn tintelingen, pijn of een slapend gevoel in duim, wijsvinger, middelvinger en een deel van de ringvinger, vaak ’s nachts of bij bepaalde houdingen. Ook krachtsverlies en verminderde fijne motoriek kunnen optreden.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klachtenpatroon en lichamelijk onderzoek. Bij twijfel of bij ernstige klachten kan aanvullend onderzoek zoals een zenuwgeleidingsonderzoek worden ingezet.
• (Zelf)behandeling en herstel: De behandeling bestaat vaak uit belasting aanpassen, een polsspalk in de nacht, oefenadvies en soms handtherapie of fysiotherapie. Bij aanhoudende of ernstige klachten kan een injectie of operatie worden overwogen.

Beschrijving van de aandoening

Het carpaal tunnel syndroom (CTS), ook wel compressieneuropathie van de nervus medianus, carpal tunnel syndrome of median nerve compression genoemd, is een aandoening waarbij de middelste armzenuw bekneld raakt in de carpale tunnel aan de handpalmzijde van de pols. In deze nauwe tunnel lopen naast de zenuw ook meerdere buigpezen van de vingers. Wanneer de druk in deze ruimte toeneemt, kan de zenuw geïrriteerd raken. Dit geeft vaak tintelingen, een doof gevoel, pijn en soms krachtsverlies in hand en vingers.

De klachten worden meestal gevoeld in de duim, wijsvinger, middelvinger en een deel van de ringvinger. Veel mensen merken vooral ’s nachts of in de vroege ochtend klachten, of bij langdurige belasting van hand en pols. De ernst kan variëren van licht en af en toe aanwezig tot duidelijke uitvalsverschijnselen en verlies van fijne motoriek. Vrouwen hebben vaker last van CTS dan mannen.

Uitleg afbeelding: De afbeelding laat het verloop van de nervus medianus zien in de carpale tunnel aan de handpalmzijde van de pols.

Ontstaanswijze

• Herhaalde hand- en polsbewegingen: Vooral langdurig of vaak werken met gebogen of gestrekte polsen kan de druk in de carpale tunnel verhogen.
• Ongunstige werkhouding: Langdurig werken in een statische of onhandige houding kan de klachten uitlokken of onderhouden.
• Zwelling of vocht vasthouden: Extra druk in de tunnel kan ontstaan door lokale zwelling, bijvoorbeeld bij overbelasting of hormonale veranderingen.
• Zwangerschap of hormonale invloeden: Tijdens zwangerschap of overgang kunnen vochtverdeling en weefseldruk veranderen, wat CTS kan bevorderen.
• Medische aandoeningen: Aandoeningen zoals diabetes, reumatoïde artritis of oedeem kunnen het risico verhogen.
• Trauma of letsel: Een val, stoot of breuk rond de pols kan de ruimte in de carpale tunnel verkleinen.
• Trillingen: Langdurig werken met trillend gereedschap kan bijdragen aan irritatie van zenuw en weefsels.
• Polsinstabiliteit of lokale botveranderingen: Veranderingen in stand, slijtage of botstructuur kunnen de carpale tunnel vernauwen.
• Genetische aanleg: Bij sommige mensen is de carpale tunnel anatomisch nauwer, waardoor klachten sneller ontstaan.

Ontstaansmechanisme

Bij het carpaal tunnel syndroom ontstaat er drukverhoging in de carpale tunnel. Daardoor raakt de nervus medianus minder goed doorbloed en gaat de zenuw minder goed functioneren. Dit kan leiden tot tintelingen, een doof gevoel, pijn, krachtsverlies en soms spierzwakte van de duimmuis. Hoe langer de zenuw onder druk staat, hoe groter de kans op aanhoudende klachten of uitval.

Symptomen

• Tintelingen of een slapend gevoel: Vaak in de duim, wijsvinger, middelvinger en een deel van de ringvinger.
• Nachtelijke klachten: Veel mensen worden ’s nachts wakker van pijn, tintelingen of een doof gevoel in de hand.
• Pijn in hand of pols: Soms lokaal, soms uitstralend richting onderarm.
• Gevoelloosheid: Verminderd gevoel in de vingers of moeite om kleine voorwerpen goed te voelen.
• Krachtsverlies: Moeite met knijpen, vasthouden of openen van potten en flessen.
• Verlies van fijne motoriek: Problemen met knopen dichtmaken, schrijven of kleine voorwerpen oppakken.
• Verlichting door bewegen: Schudden of bewegen van de hand geeft soms tijdelijk minder klachten.
• Spierafname van de duimmuis: Bij langdurige of ernstige zenuwbeknelling kan de spiermassa bij de duim afnemen.

Diagnose

De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het verhaal van de patiënt en het klachtenpatroon. Je huisarts, handtherapeut of fysiotherapeut kan daarnaast lichamelijk onderzoek doen om de zenuwprikkeling en functie van hand en pols te beoordelen. Bij twijfel, ernstige uitvalsverschijnselen of wanneer een operatie wordt overwogen, kan een zenuwgeleidingsonderzoek (EMG) worden aangevraagd. Soms wordt aanvullende beeldvormende diagnostiek gebruikt om andere oorzaken van de klachten te helpen uitsluiten.

Twijfel je nog of je klachten passen bij het carpaal tunnel syndroom?

Doe hier de CTS zelftest

Vergelijkbare aandoeningen

Niet alle tintelingen of pijn in hand en vingers worden veroorzaakt door CTS. Klachten kunnen ook lijken op andere aandoeningen, die een andere behandeling vragen:

• Cervicaal radiculair syndroom: Een zenuwbeknelling in de nek kan uitstraling en tintelingen in arm en hand geven.
• Thoracic outlet syndroom (TOS): Druk op zenuwen of bloedvaten tussen nek en schouder kan vergelijkbare klachten geven.
• Cubitale tunnel syndroom: Beknelling van een andere zenuw, meestal met klachten richting ringvinger en pink.
• Polyneuropathie: Een aandoening waarbij meerdere zenuwen zijn aangedaan, vaak met tintelingen of gevoelloosheid.
• Andere pols- of handklachten: Bijvoorbeeld De Quervain, roeierspols, CMC I artrose, triggerthumb of een ganglion.

(Zelf)behandeling en herstel

• Conservatieve Aanpak: Voor sommige patiënten is een niet-operatieve behandeling effectief. Dit omvat rust, verminderde belasting van hand en pols, en het vermijden van pijnlijke activiteiten. Ongeveer 25% van de patiënten ervaart binnen een jaar spontane verbetering, terwijl de symptomen bij 50% gelijk blijven en bij 25% verergeren. In geval van zwangerschapsgerelateerd CTS herstelt ongeveer de helft binnen een jaar na de bevalling. Kortdurende symptomen en jongere leeftijd zijn voordelige factoren.
• Pijnmanagement en corticosteroïdinjecties: Voor CTS-symptomen is pijnmanagement van belang. Start met pijnstillers en raadpleeg je huisarts voor medicatie. Corticosteroïdinjecties kunnen als tijdelijke verlichting en aanvullende behandeling worden overwogen na overleg met een arts.
• Spalkbehandeling: Een polsbrace of polsspalk kan helpen bij dagelijkse activiteiten en de nachtrust verbeteren door de pols in een neutrale positie te houden. Een ergotherapeut of handfysiotherapeut kan specifieke oefeningen adviseren om de hand- en polsfunctie te behouden.
• Tractiebehandeling: Tractiebehandeling is een techniek die door sommige fysiotherapeuten wordt gebruikt om de ruimte in de carpale tunnel te vergroten, waardoor de druk op de nervus medianus kan verminderen. Deze behandeling kan verlichting bieden van de symptomen van het carpale tunnelsyndroom. Het is aan te raden om met je fysiotherapeut te overleggen over de beschikbaarheid en geschiktheid van deze behandelmethode voor jouw specifieke situatie.
• Medical tape: Tape kan effectief zijn voor pijnverlichting en ondersteuning bij het carpale tunnelsyndroom. Je kunt een afspraak maken bij een fysiotherapeut om de tape professioneel te laten aanbrengen, of je kunt leren om het zelf te doen door onze instructievideo onderaan deze pagina te bekijken. Als je merkt dat de tape onvoldoende steun biedt, kun je overwegen over te stappen op een stevigere polsbrace, zoals eerder besproken.
• Chirurgie: Bij onvoldoende resultaat van conservatieve behandelingen of bij progressief krachtverlies kan chirurgie overwogen worden voor het carpaal tunnelsyndroom (CTS). Deze ingreep vergroot de ruimte in de carpale tunnel en kan gevolgd worden door revalidatie om de handfunctie te herstellen. Overleg met een arts is essentieel om de juiste beslissing te nemen.
• (Hand)fysiotherapie en oefeningen: Zowel bij een conservatieve aanpak als na een operatie voor het carpale tunnelsyndroom, is fysiotherapie en het uitvoeren van specifieke oefeningen van belang. Het is belangrijk om belastende bewegingen tijdelijk te vermijden en op het juiste moment te starten met polsversterkende en stabiliserende oefeningen. Deze oefeningen kun je het beste doen onder begeleiding van een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in handtherapie. Begin met ons trainingsprogramma op maat of zoek een gekwalificeerde zorgprofessional in jouw omgeving via onze BehandelaarWijzer, om de behandeling op een veilige en effectieve manier te starten.
• Optimaliseer je thuisworkout: Voor effectieve trainingen adviseren we:
  • Crosstrainer
  • Roeiapparaat
  • Hand- en polstrainer set
  • Pols trainer
  • Oefenmat
  • Oefenbal 
  • Weerstandsbanden
  • Halterbank
  • Verstelbare dumbbellset
• Gezonde leefstijl: Om je leefstijl te verbeteren en het herstel van CTS te ondersteunen, is het van belang gezond te eten. Kies voor een dieet dat rijk is aan ontstekingsremmende voedingsmiddelen zoals vette vis (bijvoorbeeld zalm) en groene bladgroenten. Deze voedingsmiddelen kunnen helpen bij het verminderen van ontstekingen. Daarnaast is regelmatige lichaamsbeweging, voldoende rust voor stressvermindering, het handhaven van een goed slaappatroon en streven naar een gezond gewicht van groot belang voor zowel het herstel als de algehele gezondheid. Meer hierover lees je [hier] of bekijk de beschikbare e-learning.
• Ergotherapie: Voor de behandeling van het carpale tunnelsyndroom (CTS) kan ergotherapie zinvol zijn. Een ergotherapeut is gespecialiseerd in het aanleren van aangepaste technieken voor dagelijkse activiteiten, die helpen de pols te ontlasten en het herstel te bevorderen. Dit is vooral belangrijk bij activiteiten die normaal gesproken de symptomen van CTS kunnen verergeren. Daarnaast kan de ergotherapeut, indien nodig, specifieke, op maat gemaakte hulpmiddelen voorschrijven. 
• Preventieve maatregelen: Na herstel van het carpale tunnelsyndroom (CTS) is het essentieel om preventieve stappen te nemen. Dit betekent het vermijden van overmatige polsbelasting en het regelmatig uitvoeren van polsoefeningen. Gebruik ook polsbanden, fitnesshandschoenen of compressiehandschoenen bij activiteiten zoals krachttraining om extra ondersteuning te bieden en blessures te verminderen.