Samenvatting

• Beschrijving klachten: Een triggerfinger of triggerthumb ontstaat wanneer de buigpees van een vinger of duim niet soepel door de peesschede glijdt. Dit kan pijn, klikken, haperen, doorschieten of vastlopen geven.
• Ontstaanswijze: Klachten ontstaan vaak door irritatie of verdikking van de pees of A1-pulley. Risicofactoren zijn herhaald knijpen, grijpen, handbelasting, diabetes, reuma, leeftijd, geslacht, trauma of soms spontane aanleg.
• Symptomen: Veelvoorkomende klachten zijn pijn aan de handpalmzijde bij de basis van de vinger, ochtendstijfheid, zwelling, een voelbare knobbel, klikken, haperen, doorschieten, locking en minder grip.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld met het klachtenpatroon en lichamelijk onderzoek. Echo kan helpen bij twijfel, duidelijke zwelling, peesproblemen of onderscheid met andere handaandoeningen.
• (Zelf)behandeling en herstel: De aanpak bestaat uit belasting aanpassen, tijdelijke spalk of tape, pijnregulatie, handtherapie en oefenopbouw. Bij blijvende klachten kan een injectie of operatie worden besproken.

Beschrijving van de aandoening

Een triggerfinger, springvinger, hokkende vinger, triggerthumb of springduim ontstaat wanneer een buigpees van een vinger of duim minder soepel door de peesschede glijdt. De pees kan verdikken of de doorgang bij de A1-pulley kan nauwer worden.

De A1-pulley is een ringbandje aan de handpalmzijde bij de basis van de vinger. Dit ringbandje houdt de buigpees dicht tegen het bot tijdens buigen en strekken. Als de pees of peesschede geïrriteerd raakt, kan de pees blijven haken.

Daardoor kan de vinger pijnlijk klikken, haperen, ineens doorschieten of tijdelijk vast blijven zitten in gebogen of gestrekte stand. Soms moet iemand de vinger met de andere hand rechtmaken.

Een triggerfinger is iets anders dan een klimvinger of pulley-letsel. Bij een klimvinger is vaak een pulley gescheurd door trekkracht. Bij een triggerfinger glijdt de buigpees juist stroef door de peesschede, meestal rond de A1-pulley.

Triggerfinger komt voor in vingers én duim. De aandoening wordt vaker gezien bij volwassenen, maar een triggerthumb kan ook bij kinderen voorkomen.

Uitleg afbeelding: De afbeelding toont de buigpees en de A1-pulley aan de handpalmzijde van de vinger. Bij een triggerfinger glijdt de pees minder soepel door deze tunnel, waardoor klikken, haperen of vastlopen kan ontstaan.

Wat gebeurt er bij een triggerfinger?

Bij een triggerfinger raakt het glijmechanisme tussen buigpees en peesschede verstoord.

• Buigpees: De pees die de vinger of duim buigt.
• Peesschede: De tunnel waar de pees doorheen glijdt.
• A1-pulley: Het ringbandje bij de basis van de vinger waar de pees vaak blijft haken.
• Peesverdikking: Een verdikt of geïrriteerd deel van de pees past minder goed door de tunnel.
• Triggering: De pees schiet ineens door de nauwe doorgang, waardoor een klik, knap of hapering ontstaat.

In milde gevallen is er vooral pijn of ochtendstijfheid. In ernstigere gevallen kan de vinger echt vast blijven zitten.

Triggerfinger, triggerthumb of pulley-letsel?

Vingerklachten kunnen op elkaar lijken, maar het mechanisme is niet altijd hetzelfde.

• Triggerfinger: Een vinger hapert of klikt door stroef glijden van de buigpees bij de A1-pulley.
• Triggerthumb: Hetzelfde mechanisme, maar dan in de duim. Dit kan ook bij kinderen voorkomen.
• Klimvinger of pulley-letsel: Hierbij is een pulley vaak verrekt of gescheurd, meestal door hoge trekkracht bij klimmen of grijpen.
• Dupuytren: Hierbij ontstaan strengen in de handpalm die de vinger krom trekken. De pees zelf blijft meestal niet haken.
• Artrose: Geeft vaker gewrichtspijn, stijfheid, verdikking of scheefstand, maar niet typisch het doorschieten van een pees.

De plek van pijn, het type hapering en lichamelijk onderzoek helpen om de juiste oorzaak te bepalen.

Wanneer moet je opletten?

Een milde triggerfinger kan soms rustig verbeteren, maar bij vastlopen, toenemende pijn of duidelijke ontstekingssignalen is beoordeling verstandig.

Neem contact op met huisarts, fysiotherapeut of handtherapeut bij

• Een vinger of duim die blijft haken, klikt of pijnlijk doorschiet.
• Een vinger die vast blijft zitten en met de andere hand moet worden rechtgemaakt.
• Toenemende pijn bij de basis van de vinger of duim aan de handpalmzijde.
• Duidelijke zwelling, roodheid, warmte of forse drukpijn.
• Minder grip, spullen laten vallen of duidelijke beperking in dagelijks gebruik.
• Niet goed kunnen buigen of strekken van de vinger of duim.
• Klachten bij diabetes, reuma, jicht of andere ontstekingsziekten.
• Meerdere vingers die tegelijk klachten geven.
• Triggerthumb bij een kind of een duim die vast blijft staan.
• Tintelingen, doof gevoel, koude of blauw verkleurde vingers.

Bel 112 bij ernstig trauma, open wond, acute verlamming, koude of blauw verkleurde hand of andere acute alarmsignalen.

Ontstaanswijze

Triggerfinger ontstaat meestal door irritatie, verdikking of zwelling rond de buigpees en de peesschede. Daardoor glijdt de pees minder soepel door de A1-pulley.

• Herhaald knijpen en grijpen: Veel krachtig vasthouden, wringen, tillen of knijpen kan de pees en peesschede irriteren.
• Werk en hobby: Gereedschap, handwerk, tuinieren, schoonmaken, typen, muziekinstrumenten of repeterende handtaken kunnen klachten onderhouden.
• Krachttraining of sport: Veel gripbelasting kan de klachten uitlokken of verergeren.
• Peesverdikking: Soms ontstaat een voelbare verdikking of knobbel op de pees.
• Peesschede-irritatie: De tunnel rondom de pees kan geïrriteerd of verdikt raken.
• Diabetes: Mensen met diabetes hebben een verhoogde kans op triggerfinger en soms meerdere aangedane vingers.
• Reumatoïde artritis: Bij reumatoïde artritis of andere ontstekingsziekten kunnen pezen en peesscheden gevoeliger zijn.
• Leeftijd en geslacht: Triggerfinger komt vaker voor bij volwassenen van middelbare leeftijd en relatief vaker bij vrouwen.
• Trauma: Een stoot, kneuzing of lokale irritatie kan soms het begin van klachten zijn.
• Spontaan ontstaan: Vaak is er geen duidelijke oorzaak en ontstaat de klacht geleidelijk.

Triggerfinger of triggerthumb bij kinderen

Bij kinderen komt vooral een triggerthumb voor. De duim kan gebogen blijven staan of haperen bij strekken. De oorzaak hangt waarschijnlijk samen met de ontwikkeling van pees en peesschede. Laat een kind met een vaststaande of haperende duim beoordelen door de huisarts.

Symptomen

De klachten zitten meestal aan de handpalmzijde bij de basis van de vinger of duim. Ze zijn vaak erger in de ochtend of na rust.

• Pijn aan de handpalmzijde: Vaak bij de basis van de aangedane vinger of duim.
• Drukpijn: Drukken op de A1-pulley of peesregio kan gevoelig zijn.
• Zwelling of knobbel: Soms is een verdikking of bolletje voelbaar langs de pees.
• Haperen: De vinger beweegt niet soepel tijdens buigen of strekken.
• Doorschieten: De vinger schiet ineens recht of krom met een klik of knap.
• Locking: De vinger of duim kan tijdelijk vast blijven zitten.
• Ochtendstijfheid: Vooral na slapen of rust kan de vinger stijf of pijnlijk zijn.
• Minder grip: Knijpen, grijpen, tillen, schrijven of gereedschap gebruiken kan lastiger worden.
• Bewegingsbeperking: In ernstige gevallen lukt volledig buigen of strekken niet meer goed.
• Roodheid of warmte: Kan voorkomen bij duidelijke lokale irritatie, maar forse roodheid of warmte vraagt beoordeling.
• Meerdere vingers: Vooral bij diabetes of reuma kunnen meerdere vingers betrokken zijn.

Diagnose

De diagnose triggerfinger of triggerthumb wordt meestal gesteld met het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Het typische beeld bestaat uit pijn bij de basis van de vinger of duim, drukpijn op de A1-pulley, haperen, klikken, doorschieten of vastlopen.

Bij lichamelijk onderzoek wordt gekeken naar buigen en strekken van de vinger, pijnplek, zwelling, voelbare peesverdikking, locking, gripfunctie en tekenen van ontsteking. Ook wordt bekeken of er sprake kan zijn van artrose, Dupuytren, pulley-letsel, peesletsel of zenuwklachten.

Beeldvorming is meestal niet nodig. Echo kan helpen bij twijfel, duidelijke zwelling, peesschede-irritatie, verdenking op andere peesproblemen of wanneer een injectie gericht geplaatst moet worden. Een röntgenfoto is vooral zinvol bij verdenking op artrose, trauma, breuk of gewrichtsproblemen.

Aandoeningen die erop kunnen lijken

Een triggerfinger kan lijken op klimvinger of pulley-letsel, mallet finger, boutonnière-deformiteit, Dupuytren, hand- of duimartrose, ganglion, carpaletunnelsyndroom of ziekte van De Quervain.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling hangt af van de ernst van pijn, haperen, locking en dagelijkse beperkingen. Bij milde klachten kan belasting aanpassen voldoende zijn. Bij aanhoudende of duidelijke triggering kan een spalk, injectie of operatie worden besproken.

• Belasting aanpassen: Verminder tijdelijk hard knijpen, wringen, veel gripbelasting, gereedschap, krachttraining of herhaald buigen en strekken als dit klachten uitlokt.
• Afwachten bij milde klachten: Bij lichte pijn zonder vastlopen kan een korte periode met relatieve rust en aanpassing helpen.
• Spalk of brace: Een vingerspalk of brace kan tijdelijk helpen om haperen en irritatie te verminderen, vooral ’s nachts of bij pijnlijke activiteiten.
• Tape: Tape kan comfort of bewegingsbewustzijn geven, maar vervangt geen goede belastingaanpassing.
• Pijnregulatie: Paracetamol of ontstekingsremmende medicatie kan tijdelijk helpen. Overleg bij maagklachten, nierproblemen, bloedverdunners, zwangerschap of medicatiegebruik.
• Handtherapie of fysiotherapie: Kan helpen bij spalkadvies, peesglijoefeningen, zwelling, littekenzorg na operatie, belastingopbouw en terugkeer naar werk of sport.
• Oefeningen: Rustige peesglijoefeningen en mobiliteit kunnen helpen om stijfheid te beperken. Forceer niet door pijnlijke locking heen.
• Corticosteroïdinjectie: Bij aanhoudende klachten kan een arts een injectie in de peesschede bespreken. Dit kan pijn en triggering verminderen, maar het effect verschilt per persoon.
• Operatie: Bij blijvende locking, ernstige beperkingen of onvoldoende effect van conservatieve behandeling kan een A1-pulley release worden besproken.
• Na operatie: Revalidatie bestaat vaak uit wondzorg, littekenmobiliteit, zwelling verminderen, rustig bewegen en geleidelijk opbouwen van grip en handfunctie.
• Huid- en littekenzorg: Na een ingreep kan littekenmassage of littekencrème soms helpen om de huid soepel te houden. Volg hierbij het advies van arts of handtherapeut.
• Ergotherapie: Kan helpen bij hulpmiddelen, werkhouding, hobby’s, gereedschap en dagelijkse taken om knijpen en herhaalde belasting te verminderen.
• Trainingsschema op maat: Een trainingsschema op maat kan helpen bij rustige opbouw van mobiliteit, kracht en belastbaarheid wanneer de irritatie voldoende tot rust is gekomen.
• BehandelaarWijzer: Bij aanhoudende klachten, spalkadvies, werkbelasting, sporthervatting of revalidatie kun je via de BehandelaarWijzer zoeken naar een passende fysiotherapeut of handtherapeut.