Samenvatting

• Klachtenbeschrijving: Achillespees tendinopathie is een overbelastingsklacht van de achillespees waarbij het peesweefsel geïrriteerd en minder belastbaar raakt. De klachten kunnen in het middengedeelte van de pees zitten of bij de aanhechting op het hielbeen.
• Ontstaanswijze: De klachten ontstaan meestal geleidelijk door overbelasting, verandering in training of herhaalde belasting van de pees. Ook eerdere achillespeesklachten, schoeisel en verminderde belastbaarheid van de kuit-peesketen kunnen meespelen.
• Symptomen: Typische klachten zijn ochtendstijfheid, pijn bij opstarten, pijn bij traplopen of hardlopen, drukpijn, soms een verdikking van de pees en napijn na belasting.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het verhaal en lichamelijk onderzoek. Een echo is alleen nodig als er twijfel is over de diagnose of als een partiële of volledige ruptuur moet worden uitgesloten.
• (Zelf)behandeling en herstel: Behandeling bestaat meestal uit het tijdelijk aanpassen van belasting, gerichte oefeningen en een stapsgewijze opbouw van lopen, sporten en dagelijkse activiteiten.

Beschrijving klachten

Achillespees tendinopathie, ook wel achillespees tendinitis, achillespees tendinose of verslechtering van het peesweefsel van de achillespees genoemd, is een overbelastingsklacht van de achillespees. In Engelstalige literatuur worden ook termen gebruikt als achilles tendon tendinopathy, achilles tendonitis en achilles tendon degeneration.

Bij deze aandoening raakt het peesweefsel van de achillespees geïrriteerd en minder goed belastbaar. De klachten kunnen zitten in het middengedeelte van de pees of bij de aanhechting op het hielbeen. Klachten in het middengedeelte van de pees herstellen vaak gunstiger dan klachten bij de aanhechting.

De achillespees verbindt de kuitspieren met het hielbeen en is belangrijk bij lopen, hardlopen, traplopen, afzetten, op de tenen staan en springen. Achillespeesklachten ontstaan vaak geleidelijk en komen niet alleen bij sporters voor. Typische klachten zijn pijn, stijfheid en soms een verdikking van de pees, vooral bij opstarten, traplopen, hardlopen of de dag na belasting.

Bij pijn hoger richting de overgang van kuitspier naar pees kan soms eerder sprake zijn van een kuitspierletsel of zweepslag van de kuitspier dan van een puur achillespeesprobleem.

Uitleg afbeelding: schematische weergave van de achillespees aan de achterzijde van enkel en onderbeen, met het verloop van de pees tussen de kuitspieren en het hielbeen.

Midportion en insertieklachten

Bij achillespees tendinopathie wordt vaak onderscheid gemaakt tussen klachten in het middengedeelte van de pees en klachten bij de aanhechting op het hielbeen.

• Midportion tendinopathie: de klachten zitten meestal een paar centimeter boven het hielbeen, vaak met stijfheid, drukpijn en soms een verdikte pees.
• Insertionele tendinopathie: de klachten zitten meer op of direct tegen het hielbeen aan. Deze vorm geeft vaak pijn bij de aanhechting en kan gevoeliger zijn bij druk van schoenen of bij diepe rek op de kuit.

Dit onderscheid is belangrijk, omdat de belastingopbouw en oefenaanpak soms iets anders zijn bij insertieklachten dan bij midportion klachten.

Ontstaanswijze

• Overbelasting: de meest voorkomende oorzaak is herhaalde belasting die groter is dan wat de pees op dat moment aankan.
• Plotselinge trainingsverandering: bijvoorbeeld sneller, verder of vaker gaan hardlopen of sporten.
• Explosieve sportbewegingen: sprinten, springen, versnellen en afzetten kunnen de pees extra belasten.
• Eerdere achillespeesklachten: een pees die al eerder geïrriteerd was, raakt vaak sneller opnieuw overbelast.
• Schoeisel of ondergrond: versleten schoenen, ander schoeisel of veel trainen op een andere ondergrond kunnen klachten uitlokken.
• Verminderde kuitkracht of stijfheid: beperkte belastbaarheid van kuit en peesketen verhoogt het risico.
• Medicatie of algemene factoren: bepaalde medicijnen, overgewicht of andere aandoeningen kunnen peesweefsel minder belastbaar maken.

Symptomen

• Ochtendstijfheid: de achillespees voelt vaak stijf of pijnlijk bij de eerste stappen van de dag.
• Pijn bij opstarten: klachten zijn vaak duidelijker na rust en bij het weer in beweging komen.
• Pijn bij traplopen, hardlopen of afzetten: vooral bij activiteiten waarbij de kuitspieren kracht moeten leveren.
• Drukpijn: de pees of de aanhechting op het hielbeen is gevoelig bij aanraking.
• Verdikking van de pees: soms is de achillespees lokaal dikker geworden.
• Napijn na belasting: klachten kunnen later op de dag of de volgende ochtend toenemen.
• Verandering in looppatroon: sommige mensen gaan anders lopen om pijn te vermijden.

Diagnose

De diagnose van achillespees tendinopathie wordt meestal gesteld op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de plaats van de pijn, ochtendstijfheid, drukpijn op de pees, pijn bij belasting en de reactie op bewegingstesten.

Een echografie is meestal niet direct nodig, maar kan worden overwogen als er twijfel bestaat over de diagnose, als een partiële of volledige ruptuur moet worden uitgesloten of wanneer de locatie en ernst van de afwijking nader in beeld moeten worden gebracht.

Gerelateerde klacht: retrocalcaneaire bursitis

Retrocalcaneaire bursitis is een slijmbeursontsteking tussen het hielbeen en de achillespees. Deze klacht kan lijken op insertionele achillespeesklachten, maar is niet hetzelfde als een peesprobleem.

Typische kenmerken zijn pijn aan de achterzijde van het hielbeen, lokale drukpijn, irritatie bij lopen of op de tenen staan en soms pijn door druk van schoenen. Soms speelt een Haglundse exostose of structurele overbelasting mee.

Een echografie kan helpen om een slijmbeursontsteking te onderscheiden van andere klachten rond de achillespees.

(Zelf)behandeling en herstel

• Relatieve rust: In de eerste herstelfase is het van essentieel belang om de achillespees tot rust te brengen. Vermijd gedurende minstens 1 tot 2 weken belastende activiteiten zoals sporten, hardlopen en springen. Licht fietsen op een hometrainer kan helpen om de achillespees te ontlasten en de bloedcirculatie te stimuleren.
• Verhogen van het been: Leg regelmatig het aangedane been hoger dan je middel. Dit kan in zit met je been op een tafeltje, in bed met een kussen onder de knie en enkel of met behulp van een elevatiekussen. Het verlicht de druk op de achillespees.
• Hulpmiddelen: Als lopen pijnlijk en belastend is, kunnen elleboogkrukken, een rollator of wandelstok tijdelijk worden gebruikt om te ontlasten.
• Tape of brace: Daarnaast kan in de eerste weken een tape worden aangelegd voor extra ondersteuning. Zie onderaan de pagina voor instructievideo's over het correct aanleggen van tape, of overweeg het gebruik van een brace.
• Professionele hulp en behandelingsopties: Raadpleeg een fysiotherapeut of manueel therapeut voor een evaluatie van je mobiliteit. Zorg voor goede schoenen met stevige ondersteuning en demping. Overweeg behandelingen zoals injecties, shockwavetherapie, podotherapeutische steunzolen, of fysiotherapie indien nodig. Fysiotherapie kan spierspanning verminderen en de mobiliteit herstellen. Gebruik onze BehandelaarWijzer om de juiste expert te vinden voor behandeling op locatie.
• Operatie/injectie: Soms kan een operatie overwogen worden, vooral bij Haglundse exostose of aanhoudende klachten. Injecties met ontstekingsremmers zijn mogelijk, maar vereisen overleg met een specialist, omdat ze niet altijd de beste keuze zijn.
• Oefenprogramma: Herstel je achillespees door geleidelijk de belasting te verhogen zodra de pees tot rust is gekomen. Doe rek- en excentrische oefeningen om de pees te versterken. Een oefenprogramma van minstens 12 weken is doorgaans effectief. Overweeg ons trainingsschema op maat als je zelfstandig wilt trainen.
• Optimaliseer je thuisworkout: Voor het beste resultaat tijdens je training thuis raden we de volgende oefenmaterialen aan: 
  • Stepbox
  • Halterset met gewichten
  • Gewichtsvest
  • Springtouw
  • Bosu bal of balans bord
• Elektrostimulatietraining: Overweeg elektronische spierstimulatie (EMS) als aanvulling op je herstelplan, met potentiële voordelen voor bloedcirculatie en herstel. Consulteer een specialist om te beoordelen of EMS geschikt is voor jou.
• Hakverhoging: Overweeg het  tijdelijk gebruik van een hakverhoging in je schoen om de achillespees tijdelijk te ontlasten.
• Steunzolen en schoenaanpassingen: In geval van achillespeesklachten door voetstandafwijkingen, raadpleeg een podotherapeut voor aangepaste steunzolen, schoenaanpassingen, of dempende (sport)schoenen ter ondersteuning van het herstelproces.
• (Sport)compressiekousen: Het dragen van (sport)compressiekousen kan helpen. Deze kousen verbeteren de bloedsomloop en helpen afvalstoffen snel af te voeren, wat het herstel kan bevorderen en enige ondersteuning biedt aan de achillespees.
• Ondersteunende hulpmiddelen tijdens revalidatie: Hulpmiddelen zoals een foam roller, massagekussen en massage gun kunnen helpen bij het verlichten van spierspanning tijdens de revalidatie. Het is echter van essentieel belang om deze hulpmiddelen pas te gebruiken na overleg met een medische professional.
• Nachtspalk: Overweeg het gebruik van een nachtspalk als de oefeningen gedurende 12 weken geen bevredigende resultaten hebben opgeleverd bij achillespeesklachten.
• Gezonde leefstijl: Bij overgewicht of ongezonde gewoonten is het belangrijk te streven naar een gezond gewicht, wat de belasting en slijtage van gewrichten vermindert. Wil je meer weten over een gezonde leefstijl, zoals het belang van slaap, voeding, beweging, voldoende vochtinname en mindset? Klik dan [hier] of bekijk de aanbevolen e-learning.
• Optimale preventie: Draag ondersteunend schoeisel en doe regelmatig rek- en strekoefeningen. Gebruik preventief tape of een brace bij intensieve activiteiten zoals wedstrijden. Warm altijd goed op en raadpleeg bij aanhoudende klachten een specialist.