Samenvatting

• Klachtenbeschrijving: Subacromiaal pijnsyndroom van de schouder (SAPS) is een veelvoorkomende oorzaak van schouderpijn. De klachten zitten meestal in structuren onder het schouderdak, zoals de slijmbeurs of pezen van de rotator cuff, en nemen vaak toe bij heffen van de arm of werken boven schouderhoogte.
• Ontstaanswijze: SAPS ontstaat vaak geleidelijk door overbelasting, herhaalde bovenhandse belasting, sport, werkbelasting of leeftijdsgebonden veranderingen in de pezen. Soms spelen een trauma of kalkafzettingen mee.
• Symptomen: Typische klachten zijn pijn in de schouder of bovenarm, een pijnlijk traject bij heffen van de arm, nachtelijke pijn, krachtsverlies en beperkingen bij dagelijkse activiteiten zoals aankleden, tillen of reiken.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het verhaal en lichamelijk onderzoek. Beeldvorming is vooral zinvol bij een trauma of wanneer klachten ondanks goede conservatieve behandeling blijven bestaan.
• (Zelf)behandeling en herstel: Behandeling bestaat meestal uit uitleg, tijdelijke aanpassing van belasting, pijnstilling zo nodig en oefentherapie. Bij aanhoudende klachten kan verdere beoordeling of aanvullende behandeling nodig zijn.

Beschrijving van de aandoening

Het subacromiaal pijnsyndroom van de schouder (SAPS), ook wel impingement syndroom, extern impingement of inklemming van een pees in de schouder genoemd, is een veelvoorkomend schouderklachtenbeeld waarbij pijn ontstaat in structuren onder het schouderdak. In Engelstalige literatuur worden ook termen gebruikt als subacromial pain syndrome of the shoulder (SAPS), impingement syndrome, external impingement en pinching of a tendon in the shoulder.

De klachten passen vaak bij irritatie of overbelasting van structuren in de subacromiale ruimte, zoals de slijmbeurs en de pezen van de rotator cuff. Pijn ontstaat meestal bij het heffen van de arm, zijwaarts bewegen van de schouder of werken boven schouderhoogte. Ook liggen op de pijnlijke schouder, reiken, tillen en aankleden kunnen duidelijk klachten geven.

Hoewel de term impingement nog veel wordt gebruikt, is SAPS een bredere en inhoudelijk beter passende benaming. Niet altijd is er sprake van één duidelijke mechanische inklemming. In de praktijk gaat het vaker om een combinatie van irritatie, verminderde belastbaarheid en pijn bij bewegingen in het abductietraject van de schouder.

Uitleg afbeelding: rotator cuff impingement = irritatie of inklemming van peesweefsel onder het schouderdak, bursa = slijmbeurs, humerus = opperarmbeen, acromion = schouderdak of schoudertop.

Ontstaanswijze

• Overbelasting: herhaalde of langdurige belasting, vooral bij werken of sporten boven schouderhoogte, kan leiden tot irritatie van pees- en slijmbeursweefsel.
• Geleidelijke overprikkeling: de klachten ontstaan vaak zonder duidelijk moment, maar nemen langzaam toe bij dagelijkse activiteiten.
• Trauma: na een val, rukbeweging of ander schoudertrauma kunnen vergelijkbare klachten ontstaan. Bij trauma is aanvullende beoordeling soms eerder nodig.
• Rotator cuff of slijmbeurs: irritatie, degeneratie, kalkafzettingen of scheurtjes in peesweefsel kunnen bijdragen aan het klachtenbeeld.
• Werk- en sportbelasting: repeterende bewegingen, zwaar tillen, langdurig in dezelfde houding werken en bovenhandse belasting kunnen herstel vertragen.
• Leeftijdsgebonden veranderingen: met het ouder worden neemt de belastbaarheid van peesweefsel af, waardoor SAPS vaker voorkomt.

Symptomen

• Pijn in de schouder of bovenarm: vaak aan de buitenzijde van de schouder of uitstralend naar de bovenarm.
• Pijnlijk traject bij heffen van de arm: vooral bij zijwaarts heffen of werken boven schouderhoogte.
• Nachtelijke pijn: bijvoorbeeld bij liggen op de pijnlijke schouder of draaien in bed.
• Beperkingen in het dagelijks leven: moeite met aankleden, reiken, tillen, sporten of persoonlijke verzorging.
• Krachtsverlies: vooral bij heffen, dragen of langdurig gebruiken van de arm.
• Stijfheid of napijn: de schouder kan stijf of gevoelig aanvoelen na belasting.
• Nek- of bovenrugklachten: deze kunnen naast SAPS voorkomen en het klachtenbeeld beïnvloeden.

Diagnose

De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Daarbij kijkt een arts of fysiotherapeut onder andere naar de locatie van de pijn, het ontstaan en beloop van de klachten, pijn bij heffen van de arm en de invloed op dagelijkse activiteiten en nachtrust.

Beeldvorming is niet altijd direct nodig. Een echografie kan worden overwogen wanneer klachten na ongeveer drie maanden ondanks goede conservatieve behandeling blijven bestaan, of eerder bij een trauma. Röntgenonderzoek of MRI is vooral bedoeld wanneer er twijfel bestaat over de diagnose of wanneer een andere structurele oorzaak wordt vermoed.

Aangezien SAPS kan overlappen met andere schouderklachten, kan aanvullende beoordeling soms nodig zijn. Denk bijvoorbeeld aan een slijmbeursontsteking, rotator cuff letsel, frozen shoulder of artrose.

Doe hier de zelftest 'slijmbeursontsteking schouder'

Meest voorkomende schouderaandoeningen per leeftijd

• Tot 35 jaar:
  • Traumatische beschadigingen van rotatorcuff spieren
  • Luxaties of subluxaties van de schouder
  • Problemen met het acromioclaviculaire gewricht (gewricht tussen schouderblad en sleutelbeen).
• 35 tot 75 jaar:
  • Niet-traumatische beschadigingen van de rotatorcuff.
  • Aseptische ontstekingen (zonder bacteriën) van subacromiale structuren (structuren onder het schouderdak).
• 40 tot 65 jaar:
  • Frozen shoulder.
• 60 jaar en ouder:
  • Schouder artrose.

(Zelf)behandeling en herstel

• Geduldig herstelproces: Het herstelproces van SAPS vergt tijd en geduld. Het is belangrijk om te beseffen dat herstel niet snel gaat. Ongeveer 30% van de patiënten ervaart herstel binnen zes weken, 50% binnen zes maanden, en 60% binnen een jaar. Dit toont aan dat de hersteltijd kan variëren. Het herstelproces is afhankelijk van de specifieke kenmerken van de aandoening en de leeftijd van de patiënt.
• Pijnmanagement: Als de pijn intens is, overweeg dan het gebruik van pijnstillers. Raadpleeg je huisarts voor geschikte pijnmedicatie. Dit kan helpen om de meest intense fasen van de pijn te beheersen.
• Ontstekingsremmende behandeling: Bij een ontsteking van de pees kan een injectie met ontstekingsremmers door een professional worden overwogen. Dit moet echter zorgvuldig worden besproken met je arts, gezien de mogelijke bijwerkingen en de effectiviteit voor jouw specifieke situatie.
• Aanpassing activiteiten: Tijdens de acute fase van SAPS is het belangrijk om activiteiten die pijn verergeren te vermijden om verdere irritatie aan de pees te voorkomen. Het nemen van regelmatige pauzes tijdens schouderbelastende activiteiten helpt overbelasting te voorkomen. Start met bewegingsoefeningen binnen je pijngrens, zoals slinger- en zwaaioefeningen, en maak gebruik van een schouder katrol voor onbelast oefenen, wat bevorderlijk is voor het herstelproces.
• Gebruik van ondersteunende tape: Tijdens de acute fase van SAPS kan het gebruik van speciale ondersteunende tape effectief zijn in het verminderen van pijn en het ondersteunen van de beweging van de schouder. We raden aan om een fysiotherapeut te raadplegen voor professioneel advies over het aanbrengen van de tape. Als alternatief kun je onze zelftapemethode uitproberen; de instructies hiervoor vind je onderaan deze pagina. Deze aanpak kan een waardevolle toevoeging zijn aan je herstelproces.
• Fysiotherapie en oefeningen: Om schouderklachten effectief aan te pakken, is het belangrijk om een fysiotherapeut te raadplegen voor een persoonlijk behandelplan. Dit plan kan advies over het omgaan met klachten bevatten, evenals tapingtechnieken, oefeningen ter verbetering van de mobiliteit van de schouder en omliggende gewrichten, spieren, en gewrichtsbanden. Het versterken van de stabiliteit van de schouderbladstabilisatoren, de rotator cuff spieren, en het verbeteren van de algehele lichaamsbelastbaarheid zijn ook cruciale onderdelen. Voor het vinden van een gespecialiseerde zorgverlener kun je gebruikmaken van onze BehandelaarWijzer, of begin zelfstandig met ons specifiek oefenprogramma subacromiaal pijnsyndroom, gevolgd door een op maat gemaakte trainingsschema.
• Optimaliseer je thuisworkout: Voor effectieve thuisworkouts bevelen we aan:
  • Crosstrainer
  • Roeiapparaat
  • Oefenmat
  • Oefenbal 
  • Weerstandsbanden
  • Halterbank
  • Verstelbare dumbbellset
• Overweging van operatie bij SAPS: In gevallen van SAPS waar niet-chirurgische behandelingen zoals fysiotherapie en medicatie onvoldoende resultaat bieden, kan een operatie overwogen worden. Deze kan bestaan uit het verwijderen van ontstoken weefsel of het herstellen van gescheurde pezen. Soms wordt er gekozen voor het vergroten van de ruimte onder het schouderdak, hoewel deze ingreep niet altijd garant staat voor verbetering. Het is essentieel om deze opties zorgvuldig te overwegen en te bespreken met een specialist, om een goed geïnformeerde keuze te maken die past bij jouw specifieke situatie.
• Gezonde leefstijl: Voor een effectief herstel van SAPS is het belangrijk om een gezonde leefstijl aan te nemen. Dit omvat een ontstekingsremmend dieet met veel groenten, fruit, volle granen en gezonde vetten, terwijl geraffineerde suikers en verzadigde vetten worden beperkt. Combineer dit met regelmatige beweging, goede rust, regelmatige ontspanning en het handhaven van een gezond slaappatroon. Meer informatie hierover vind je [hier] of in onze e-learning.