Samenvatting

• Beschrijving klachten: TFCC-letsel is schade aan het triangulaire fibrocartilagineuze complex aan de pinkzijde van de pols. Dit complex helpt bij stabiliteit, schokdemping en krachtverdeling tussen ellepijp, spaakbeen en handwortelbeentjes.
• Ontstaanswijze: TFCC-letsel kan ontstaan door een val op de hand, verdraaiing, sportblessure, overbelasting, ulnar impaction, langere ulna, eerdere polsblessure, DRUJ-instabiliteit of geleidelijke slijtage.
• Symptomen: Veelvoorkomende klachten zijn pijn aan de pinkzijde van de pols, pijn bij draaien en wringen, klikken of knappen, drukpijn, zwelling, stijfheid, krachtsverlies en moeite met steunen of grijpen.
• Diagnose: De diagnose wordt gesteld met klachtenpatroon, lichamelijk onderzoek en zo nodig röntgenfoto, echo, MRI, MRI-artrogram of artroscopie. Bij DRUJ-instabiliteit is specialistische beoordeling belangrijk.
• (Zelf)behandeling en herstel: De aanpak hangt af van oorzaak, ernst en stabiliteit. Behandeling kan bestaan uit rust, TFCC-band, spalk, brace, gips, handtherapie, injectie, revalidatie en soms artroscopie of operatie.

Beschrijving van de aandoening

Het TFCC, voluit het triangulaire fibrocartilagineuze complex, ligt aan de pinkzijde van de pols. Het bestaat uit kraakbeenachtig weefsel, gewrichtsbanden en ondersteunende structuren tussen ellepijp, spaakbeen en handwortelbeentjes.

Het TFCC werkt een beetje als een schokdemper en stabilisator. Het helpt krachten op te vangen bij steunen, tillen, duwen en draaien van de onderarm. Ook speelt het een belangrijke rol bij de stabiliteit van het distale radio-ulnaire gewricht, DRUJ.

Bij TFCC-letsel is één van de onderdelen van dit complex beschadigd of geïrriteerd. Dit kan acuut ontstaan na een val of verdraaiing, maar ook geleidelijk door overbelasting, ulnar impaction, slijtage of langdurige polsbelasting.

Typisch is pijn aan de pinkzijde van de pols. De klachten nemen vaak toe bij draaien, wringen, potten openen, steunen op de hand, tillen, knijpen of sporten waarbij veel kracht op de pols komt.

Uitleg afbeelding: De afbeelding toont het TFCC aan de pinkzijde van de pols. TFCC betekent triangulaire fibrocartilagineuze complex. Het ligt tussen ellepijp, spaakbeen en handwortelbeentjes en helpt bij stabiliteit, schokdemping en krachtverdeling van de pols.

Wat doet het TFCC?

Het TFCC heeft meerdere functies in de pols, vooral aan de pinkzijde.

• Schokdemping: Het vangt krachten op tussen ellepijp en handwortelbeentjes.
• Stabiliteit: Het helpt het DRUJ stabiel te houden bij draaien van de onderarm.
• Krachtverdeling: Het verdeelt belasting bij steunen, tillen, duwen en knijpen.
• Polscontrole: Het ondersteunt bewegingen richting pinkzijde en draaibewegingen van de pols.
• Bescherming van kraakbeen: Het helpt overmatige druk aan de pinkzijde van de pols te beperken.

Als het TFCC beschadigd of geïrriteerd raakt, kunnen draaien, wringen, steunen en kracht zetten pijnlijk worden.

TFCC-letsel en DRUJ-instabiliteit

TFCC-letsel en DRUJ-instabiliteit kunnen sterk met elkaar samenhangen. Het TFCC is namelijk een belangrijke stabilisator van het gewricht tussen spaakbeen en ellepijp bij de pols.

• Stabiel TFCC-letsel: Er is pijn aan de pinkzijde, maar het DRUJ voelt niet duidelijk instabiel.
• TFCC-letsel met DRUJ-instabiliteit: Er is naast pijn ook een los, klikkend of verschuivend gevoel bij draaien van de onderarm.
• Foveaal TFCC-letsel: Letsel aan de diepe aanhechting van het TFCC kan meer risico geven op instabiliteit.
• Ulnar impaction: Bij relatief meer druk aan de pinkzijde van de pols kan het TFCC geleidelijk geïrriteerd of beschadigd raken.

Bij duidelijke instabiliteit, krachtverlies of klikklachten is beoordeling door een huisarts, handtherapeut of specialist belangrijk.

Wanneer moet je opletten?

TFCC-klachten kunnen soms rustig herstellen, maar bij trauma, instabiliteit of aanhoudende pijn is beoordeling verstandig.

Neem contact op met huisarts, fysiotherapeut of handtherapeut bij

• Pijn aan de pinkzijde van de pols na een val, stoot of verdraaiing.
• Pijn bij draaien van de onderarm, potten openen, wringen of schroeven.
• Pijn bij steunen, opdrukken, yoga, turnen of uit bed komen.
• Een klik, knap, krakend gevoel of verschuivend gevoel in de pols.
• Het gevoel dat de pols of ellepijpzijde instabiel is.
• Duidelijke drukpijn aan de pinkzijde van de pols.
• Zwelling, stijfheid of bewegingsbeperking.
• Minder knijpkracht of moeite met tillen, grijpen of dragen.
• Klachten die blijven bestaan na een “verstuiking” van de pols.
• Tintelingen, gevoelsverlies of koude/blauw verkleurde vingers.

Bel 112 bij ernstig trauma, duidelijke standsafwijking, open wond, acute verlamming, hevige pijn met snelle zwelling, koude of blauw verkleurde hand of andere acute alarmsignalen.

Ontstaanswijze

TFCC-letsel kan acuut ontstaan door trauma of geleidelijk door herhaalde belasting, slijtage of ongunstige drukverdeling aan de pinkzijde van de pols.

• Val op uitgestrekte hand: Een val met gestrekte of gedraaide pols kan het TFCC beschadigen.
• Verdraaiing van de pols: Plots draaien, wringen of kracht zetten kan klachten uitlokken.
• Sportblessures: Tennis, padel, hockey, turnen, boksen, klimmen, golf, krachttraining en contactsporten kunnen de pols zwaar belasten.
• Werkbelasting: Beroepen met veel tillen, duwen, trekken, wringen, schroeven of gereedschap geven extra belasting.
• Overbelasting: Herhaalde bewegingen kunnen het TFCC geleidelijk irriteren.
• Ulnar impaction: Bij relatief hoge druk aan de pinkzijde van de pols kan het TFCC sneller geïrriteerd raken.
• Langere ulna: Een relatief langere ellepijp kan meer druk geven op het TFCC.
• Eerdere polsblessures: Een oude breuk, verstuiking, ligamentletsel of instabiliteit kan het risico verhogen.
• DRUJ-instabiliteit: Instabiliteit tussen spaakbeen en ellepijp kan samenhangen met TFCC-letsel.
• Slijtage: Bij oudere of langdurig belaste polsen kan degeneratief TFCC-letsel ontstaan.

Symptomen

De klachten zitten meestal aan de pinkzijde van de pols en nemen vaak toe bij draaien, wringen, steunen of kracht zetten.

• Pijn aan de pinkzijde van de pols: Dit is het meest herkenbare symptoom.
• Pijn bij draaien: Bijvoorbeeld een pot openen, deurklink draaien, schroeven of wringen.
• Pijn bij steunen: Bijvoorbeeld bij opdrukken, yoga, turnen of uit bed komen.
• Klikken of knappen: Soms is er een klik, knap, krakend of verspringend gevoel.
• Drukpijn: Druk op de TFCC-regio aan de pinkzijde van de pols is gevoelig.
• Krachtsverlies: Minder grip, minder knijpkracht of moeite met tillen.
• Instabiliteitsgevoel: De pols voelt onzeker, los of niet betrouwbaar aan.
• Zwelling: Soms is er zwelling rond de pinkzijde van de pols.
• Stijfheid: De pols kan minder soepel bewegen, vooral na rust of belasting.
• Bewegingsbeperking: Draaien van de onderarm of bewegen richting pinkzijde kan beperkt zijn.
• Sportbeperking: Racketsport, turnen, klimmen, hockey, krachttraining of contactsport kunnen klachten uitlokken.

Diagnose

De diagnose TFCC-letsel wordt gesteld met het klachtenverhaal, lichamelijk onderzoek en zo nodig beeldvorming. Belangrijk zijn het ontstaan, trauma, pijnplek, klikklachten, instabiliteitsgevoel, draaipijn, gripkracht en belastbaarheid.

Bij lichamelijk onderzoek wordt gekeken naar drukpijn aan de pinkzijde van de pols, pijn bij draaien, pijn bij ulnaire deviatie, gripkracht, stabiliteit van het DRUJ, TFCC-provocatietesten en vergelijking met de andere pols.

Een röntgenfoto kan helpen om breuk, artrose, ulnavariantie of andere botproblemen uit te sluiten. Echo kan soms helpen bij peesklachten of oppervlakkige structuren, maar beoordeelt niet altijd het volledige TFCC goed.

Een MRI-scan of MRI-artrogram kan helpen bij verdenking op TFCC-letsel. Bij aanhoudende twijfel, duidelijke klachten of mogelijke operatie kan polsartroscopie nodig zijn, omdat daarmee het TFCC direct bekeken en soms direct behandeld kan worden.

Aandoeningen die erop kunnen lijken

TFCC-letsel kan lijken op DRUJ-instabiliteit, ECU-peesklachten, ECU-peesinstabiliteit, pols- of scaphoidbreuk, polsinstabiliteit, polsartrose, ganglion, ulnar impaction, peesklachten of zenuwbeknelling.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van TFCC-letsel hangt af van de oorzaak, ernst, duur van de klachten, aanwezigheid van DRUJ-instabiliteit, sport- of werkbelasting en eventuele bijkomende polsproblemen.

• Oorzaak vaststellen: Het beleid verschilt bij acuut trauma, overbelasting, degeneratief letsel, ulnar impaction of DRUJ-instabiliteit.
• Belasting aanpassen: Verminder tijdelijk draaien, wringen, steunen, opdrukken, zwaar tillen, krachttraining en sporten die pijn uitlokken.
• TFCC-band: Een TFCC-band kan bij sommige mensen helpen om de pinkzijde van de pols te ondersteunen tijdens dagelijkse activiteiten of sportopbouw.
• Spalk of brace: Een polsspalk of stabiele brace kan tijdelijk helpen om de pols rust te geven. Bij traumatisch letsel kan immobilisatie met gips of brace nodig zijn volgens artsadvies.
• Pijnregulatie: Paracetamol of ontstekingsremmende medicatie kan tijdelijk helpen. Overleg bij maagklachten, nierproblemen, bloedverdunners, zwangerschap of medicatiegebruik.
• Handtherapie of fysiotherapie: Kan helpen bij pijnvrije mobiliteit, grip, proprioceptie, onderarmkracht, DRUJ-controle, belastingopbouw en sport-/werkhervatting.
• Oefeningen: Start met pijnarme mobiliteit en lichte controle-oefeningen. Bouw later gripkracht, polsstabiliteit, onderarmrotatie en sport-/werkbelasting geleidelijk op.
• Injectie: Bij aanhoudende pijn of ontstekingsreactie kan een arts soms een corticosteroïdinjectie bespreken.
• Operatie of artroscopie: Bij duidelijke scheur, aanhoudende klachten, instabiliteit of onvoldoende herstel kan een handchirurg artroscopie, hechten, debridement of andere operatieve behandeling bespreken.
• Na operatie of gips: Revalidatie duurt vaak meerdere maanden en verloopt stapsgewijs met mobiliteit, zwelling verminderen, krachtopbouw en functionele training.
• Sporters: Terugkeer naar racketsport, turnen, hockey, klimmen of krachttraining vraagt meestal een rustige en specifieke opbouw.
• Tape: Tape kan tijdelijk comfort of bewegingsbewustzijn geven, maar vervangt geen goede diagnose, brace of behandelplan.
• Ergotherapie: Kan helpen bij werk, hobby, huishouden, hulpmiddelen en tijdelijke aanpassingen om polsbelasting te verminderen.
• Trainingsschema op maat: Een trainingsschema op maat kan helpen bij rustige opbouw van mobiliteit, kracht en belastbaarheid wanneer oefenen weer veilig is.
• BehandelaarWijzer: Bij TFCC-letsel, pinkzijde-polspijn, sporthervatting of revalidatie kun je via de BehandelaarWijzer zoeken naar een passende fysiotherapeut of handtherapeut.