Zoeken
Inloggen
Winkelwagen
Beroerte
Een beroerte, ook wel CVA genoemd, ontstaat wanneer een deel van de hersenen plots te weinig bloed krijgt of wanneer er een bloeding in of rond de hersenen ontstaat. Klachten zoals een scheve mond, verlamde arm, verwarde spraak, plots zichtverlies, ernstige duizeligheid of hevige hoofdpijn kunnen wijzen op een beroerte. Bel bij verdenking direct 112.
Beroerte
Een beroerte, ook wel CVA genoemd, ontstaat wanneer een deel van de hersenen plots te weinig bloed krijgt of wanneer er een bloeding in of rond de hersenen ontstaat. Klachten zoals een scheve mond, verlamde arm, verwarde spraak, plots zichtverlies, ernstige duizeligheid of hevige hoofdpijn kunnen wijzen op een beroerte. Bel bij verdenking direct 112.
Samenvatting
- Beschrijving klachten: Een beroerte of CVA ontstaat door een herseninfarct of hersenbloeding. Daardoor krijgt een deel van de hersenen plots te weinig zuurstof, wat kan leiden tot uitval, spraakproblemen, zichtproblemen, evenwichtsproblemen of bewustzijnsverandering.
- Ontstaanswijze: Een herseninfarct ontstaat door afsluiting van een bloedvat. Een hersenbloeding ontstaat door een gescheurd bloedvat. Risicofactoren zijn onder andere hoge bloeddruk, roken, diabetes, hartritmestoornissen, hoog cholesterol en eerdere TIA of beroerte.
- Symptomen: Typische signalen zijn een scheve mond, verlamde of zwakke arm, verwarde spraak, niet goed zien, duizeligheid, evenwichtsverlies, gevoelsverlies, plots hevige hoofdpijn, verwardheid of bewustzijnsverlies.
- Diagnose: De diagnose wordt met spoed gesteld op basis van klachten, neurologisch onderzoek en beeldvorming zoals CT-scan of MRI. Snel onderscheid tussen herseninfarct en hersenbloeding is bepalend voor de behandeling.
- (Zelf)behandeling en herstel: Acute behandeling gebeurt in het ziekenhuis. Daarna volgt vaak revalidatie met fysiotherapie, ergotherapie, logopedie, medicatie, leefstijlbegeleiding, hulpmiddelen en ondersteuning om herstel, zelfstandigheid en preventie te bevorderen.
Beschrijving klachten
Een beroerte, ook wel CVA of cerebrovasculair accident genoemd, is een acute aandoening van de hersenen. Er ontstaat plots schade doordat een deel van de hersenen te weinig bloed en zuurstof krijgt, of doordat er een bloeding in of rond de hersenen ontstaat.
Er zijn twee hoofdvormen. Bij een herseninfarct raakt een bloedvat in de hersenen afgesloten, meestal door een stolsel. Bij een hersenbloeding scheurt een bloedvat, waardoor bloed in of rond de hersenen terechtkomt.
De klachten hangen af van welk hersengebied is aangedaan. Mogelijke gevolgen zijn verlamming, krachtsverlies, gevoelsverlies, spraakproblemen, slikproblemen, zichtproblemen, evenwichtsstoornissen, ernstige hoofdpijn, verwardheid, vermoeidheid, concentratieproblemen of gedragsverandering.
Een beroerte is altijd spoed. Ook wanneer klachten na enkele minuten verdwijnen, kan er sprake zijn van een TIA. Dat is een belangrijk waarschuwingssignaal voor een verhoogd risico op een beroerte. Bel bij verdenking op een beroerte direct 112.
Uitleg afbeelding: De afbeelding toont schematisch dat bij een beroerte een deel van de hersenen beschadigd raakt door een afsluiting van een bloedvat of door een bloeding. De gevolgen verschillen per aangedaan hersengebied.
Herseninfarct, hersenbloeding en TIA
De term beroerte wordt gebruikt voor verschillende acute problemen in de bloedvoorziening van de hersenen.
- Herseninfarct: Een bloedvat raakt afgesloten, waardoor een deel van de hersenen te weinig bloed en zuurstof krijgt.
- Hersenbloeding: Een bloedvat scheurt, waardoor bloed in of rond de hersenen terechtkomt.
- TIA: Een tijdelijke afsluiting van een bloedvat in de hersenen. De klachten verdwijnen meestal weer, maar een TIA is een serieus waarschuwingssignaal.
- Stroke: Engelse verzamelterm voor beroerte.
- Ischemic stroke: Engelse term voor herseninfarct.
- Hemorrhagic stroke: Engelse term voor hersenbloeding.
Omdat je aan de buitenkant niet betrouwbaar kunt zien welke vorm het is, is snelle beoordeling in het ziekenhuis noodzakelijk.
Herseninfarct, hersenbloeding en TIA
De term beroerte wordt gebruikt voor verschillende acute problemen in de bloedvoorziening van de hersenen.
- Herseninfarct: Een bloedvat raakt afgesloten, waardoor een deel van de hersenen te weinig bloed en zuurstof krijgt.
- Hersenbloeding: Een bloedvat scheurt, waardoor bloed in of rond de hersenen terechtkomt.
- TIA: Een tijdelijke afsluiting van een bloedvat in de hersenen. De klachten verdwijnen meestal weer, maar een TIA is een serieus waarschuwingssignaal.
- Stroke: Engelse verzamelterm voor beroerte.
- Ischemic stroke: Engelse term voor herseninfarct.
- Hemorrhagic stroke: Engelse term voor hersenbloeding.
Omdat je aan de buitenkant niet betrouwbaar kunt zien welke vorm het is, is snelle beoordeling in het ziekenhuis noodzakelijk.
Wanneer moet je direct 112 bellen?
Bel direct 112 bij plotselinge uitvalsverschijnselen. Wacht niet af of het vanzelf overgaat.
Terug naar bovenBel direct 112 bij één of meer van deze klachten
- Scheve mond of afhangende mondhoek.
- Plots krachtsverlies of verlamming van arm, been of gezicht.
- Verwarde, onduidelijke of niet begrijpelijke spraak.
- Niet goed kunnen praten of anderen niet goed begrijpen.
- Plots slecht zien, dubbelzien of gezichtsvelduitval.
- Plots minder gevoel, tintelingen of doof gevoel aan één kant van het lichaam.
- Plots ernstige duizeligheid, evenwichtsverlies of coördinatieproblemen.
- Plots hevige hoofdpijn zonder duidelijke oorzaak.
- Bewustzijnsverlies, sufheid, verwardheid of snelle achteruitgang.
- Klachten die kort duren maar weer verdwijnen: dit kan een TIA zijn.
Bel ook 112 als je twijfelt. Bij een beroerte telt elke minuut.
Ontstaanswijze
Een beroerte ontstaat door een plots probleem in de bloedvoorziening van de hersenen. De oorzaak verschilt per type beroerte.
- Herseninfarct: Een bloedvat raakt afgesloten door een bloedstolsel of vernauwing, waardoor een deel van de hersenen te weinig zuurstof krijgt.
- Hersenbloeding: Een bloedvat scheurt, vaak door kwetsbare bloedvaten of hoge bloeddruk, waardoor bloed in of rond de hersenen komt.
- Hoge bloeddruk: Eén van de belangrijkste risicofactoren voor zowel herseninfarct als hersenbloeding.
- Roken: Beschadigt bloedvaten, verhoogt stollingsneiging en vergroot het risico op hart- en vaatziekten.
- Diabetes: Kan bloedvaten beschadigen en vergroot het risico op vaatproblemen.
- Hartritmestoornissen: Vooral boezemfibrilleren kan bloedstolsels veroorzaken die naar de hersenen schieten.
- Hoog cholesterol: Kan bijdragen aan vaatvernauwing en plaquevorming.
- Overgewicht en weinig beweging: Verhogen de kans op hoge bloeddruk, diabetes en vaatproblemen.
- Alcohol en drugs: Overmatig alcoholgebruik en sommige drugs kunnen het risico verhogen.
- Eerdere TIA of beroerte: Verhoogt de kans op een nieuwe beroerte.
- Leeftijd en erfelijke aanleg: Het risico neemt toe met de leeftijd en kan hoger zijn bij hart- en vaatziekten in de familie.
- Ongezonde leefstijl: Roken, ongezonde voeding, onvoldoende slaap, stress en te weinig beweging kunnen bijdragen aan vaatrisico.
Symptomen
Klachten bij een beroerte ontstaan meestal plotseling. De klachten kunnen mild of ernstig zijn en hangen af van het aangedane hersengebied.
- Scheve mond: Eén mondhoek hangt plots naar beneden.
- Lamme arm of been: Plots krachtsverlies, verlamming of niet goed kunnen bewegen.
- Spraakproblemen: Onduidelijk praten, woorden niet kunnen vinden of taal niet begrijpen.
- Zichtproblemen: Plots minder zien, dubbelzien of een deel van het gezichtsveld missen.
- Gevoelsverlies: Doof, tintelend of veranderd gevoel in gezicht, arm of been.
- Duizeligheid en evenwichtsverlies: Moeite met lopen, vallen, coördinatieverlies of draaierigheid.
- Ernstige hoofdpijn: Plots zeer hevige hoofdpijn, vooral bij verdenking op bloeding.
- Verwardheid: Niet helder kunnen denken, desoriëntatie of opdrachten niet begrijpen.
- Slikproblemen: Moeite met slikken, verslikken of kwijlen.
- Bewustzijnsverandering: Sufheid, flauwvallen of bewusteloosheid.
- Misselijkheid of braken: Kan voorkomen, vooral bij bepaalde hersengebieden of bloedingen.
- Vermoeidheid: Extreme vermoeidheid kan optreden tijdens of na een beroerte.
Diagnose
De diagnose beroerte wordt met spoed gesteld op basis van klachten, neurologisch onderzoek en beeldvorming van de hersenen. Snel onderscheid tussen een herseninfarct en hersenbloeding is noodzakelijk, omdat de behandeling sterk verschilt.
In het ziekenhuis wordt meestal een CT-scan van de hersenen gemaakt. Soms volgt een CT-angiografie, CT-perfusie of MRI-scan om bloedvaten, hersenweefsel en behandelopties beter te beoordelen.
Daarnaast kunnen onderzoeken nodig zijn zoals bloedonderzoek, hartfilmpje, hartritmeregistratie, bloeddrukmeting, echo van de halsvaten, slikscreening en beoordeling van spraak, kracht, gevoel, coördinatie en bewustzijn.
TIA: tijdelijk, maar niet onschuldig
Een TIA geeft dezelfde soort klachten als een beroerte, maar de klachten verdwijnen meestal weer. Toch is een TIA een ernstig waarschuwingssignaal. Ook als klachten over zijn, is dezelfde dag medische beoordeling nodig.
Terug naar bovenAandoeningen die erop kunnen lijken
Plotselinge neurologische klachten kunnen door een beroerte komen, maar soms ook door andere oorzaken. Omdat dit aan de buitenkant niet betrouwbaar te onderscheiden is, moet bij verdenking op beroerte altijd met spoed medische hulp worden ingeschakeld.
- TIA: Tijdelijke uitvalsverschijnselen door kortdurend zuurstoftekort in de hersenen.
- Migraine met aura: Kan tijdelijke zicht-, spraak- of gevoelsklachten geven.
- Epileptische aanval: Kan na afloop tijdelijke uitval of verwardheid geven.
- Hypoglykemie: Lage bloedsuiker kan zwakte, verwardheid of neurologische klachten geven.
- Evenwichtsstoornissen: Bijvoorbeeld acute vestibulaire klachten met draaiduizeligheid.
- Bellse parese: Een aangezichtsverlamming die soms op een scheve mond lijkt.
- Infectie of delier: Kan vooral bij kwetsbare ouderen verwardheid of functieverlies geven.
- Hersentumor of bloeding na trauma: Kan neurologische klachten veroorzaken.
Bij plotselinge uitval geldt: liever één keer te veel 112 bellen dan te laat handelen.
(Zelf)behandeling en herstel
De behandeling van een beroerte bestaat uit acute ziekenhuiszorg, voorkomen van nieuwe beroertes en revalidatie. Zelfzorg is pas aan de orde na medische beoordeling en altijd binnen het behandelplan van arts, neuroloog, revalidatiearts of eerstelijns behandelteam.
- Acute zorg: Bij verdenking op een beroerte bel je direct 112. In het ziekenhuis wordt snel onderzocht of het gaat om een herseninfarct, hersenbloeding of andere oorzaak.
- Behandeling bij herseninfarct: Afhankelijk van tijd, scanbeeld en situatie kan behandeling bestaan uit trombolyse, trombectomie, bloedverdunners of andere medicatie.
- Behandeling bij hersenbloeding: De aanpak richt zich op bloeding beperken, druk verlagen, oorzaak behandelen en complicaties voorkomen. Soms is operatie of neurochirurgische behandeling nodig.
- Medicatie en preventie: Na een beroerte kan medicatie nodig zijn voor bloeddruk, cholesterol, bloedstolling, hartritme, diabetes of andere risicofactoren. Stop of wijzig medicatie nooit zonder overleg.
- Revalidatie: Fysiotherapie, ergotherapie, logopedie, neuropsychologie, diëtetiek en maatschappelijk werk kunnen nodig zijn om lopen, armfunctie, spreken, slikken, denken, energie en zelfstandigheid te herstellen.
- Fysiotherapie: Richt zich op lopen, balans, kracht, conditie, transfers, arm-/handfunctie, valpreventie, spasticiteit, vermoeidheid en terugkeer naar dagelijkse activiteiten.
- Ergotherapie: Helpt bij dagelijkse handelingen, woningaanpassing, hulpmiddelen, energieverdeling, arm-/handgebruik, werkhervatting en zelfstandigheid.
- Logopedie: Is belangrijk bij slikproblemen, spraakproblemen, taalproblemen of communicatieproblemen.
- Psychologische ondersteuning: Somberheid, angst, prikkelbaarheid, rouw, karakterverandering en cognitieve klachten komen regelmatig voor na een beroerte.
- Vermoeidheid en prikkelverwerking: Bouw activiteiten rustig op. Plan rustmomenten en voorkom overbelasting.
- Bewegen en trainen: Conditie- en krachttraining kunnen zinvol zijn, maar moeten veilig worden opgebouwd en afgestemd zijn op belastbaarheid, balans, hart-/vaatrisico en medicatie.
- Stoppen met roken: Stoppen met roken verlaagt het risico op nieuwe hart- en vaatproblemen. Vraag ondersteuning via huisarts, POH, apotheek of stoppen-met-rokenprogramma.
- Leefstijl: Gezonde voeding, bloeddrukcontrole, voldoende beweging, slaap, gewichtsbeheersing, alcoholbeperking en therapietrouw zijn belangrijk om nieuwe beroertes te helpen voorkomen.
- Trainingsschema op maat: Een trainingsschema op maat kan alleen passend zijn in een stabiele fase en na toestemming of afstemming met behandelaar.
- BehandelaarWijzer: Bij herstel na beroerte, CVA-revalidatie, balansproblemen, conditieopbouw of arm-/handrevalidatie kun je via de BehandelaarWijzer zoeken naar een passende fysiotherapeut.
Aanvullende zelfzorg- en productaanbevelingen
Onderstaande producten en diensten kunnen ondersteunend zijn bij veiligheid, zelfstandigheid, mobiliteit, slaap, houding, monitoring, oefenopbouw of leefstijl na een beroerte. Ze vervangen geen spoedzorg, medische behandeling, medicatie, revalidatie of persoonlijk advies van arts, revalidatiearts, fysiotherapeut, ergotherapeut of logopedist.
- Grijpers en dagelijkse hulpmiddelen: Een grijper, aangepast bestek, verdikte grepen, antislipmateriaal of andere hulpmiddelen kunnen helpen om dagelijkse handelingen veiliger en zelfstandiger uit te voeren.
- Veiligheid in badkamer en huis: Antislipmatten, douchestoel, wandbeugels, goede verlichting en het verwijderen van losse kleedjes kunnen helpen om valrisico te verminderen. Laat veiligheid bij voorkeur beoordelen door ergotherapeut of fysiotherapeut.
- Loophulpmiddelen: Een looprek, stok of rollator kan stabiliteit geven. Laat het hulpmiddel goed instellen en oefenen om vallen te voorkomen.
- Rolstoel of scootmobiel: Een rolstoel of scootmobiel kan zelfstandigheid vergroten wanneer lopen beperkt is. Bespreek keuze, veiligheid en vergoeding met ergotherapeut, Wmo-loket of revalidatieteam.
- Stemgestuurde assistenten: Een smart speaker kan helpen met herinneringen, bellen, verlichting, agenda of eenvoudige bediening. Bij spraakproblemen is afstemming met logopedist of ergotherapeut zinvol.
- Bed en transfers: Een elektrisch verstelbaar bed, bedverhoger of bedpapegaai/bedgalg kan helpen bij draaien, opstaan en transfers. Laat dit veilig beoordelen bij valrisico of halfzijdige uitval.
- Slaapcomfort: Een passend matras en kussen kunnen slaapcomfort ondersteunen. Slaapproblemen, nachtelijke onrust, pijn of ademstops bespreek je met arts of revalidatieteam.
- Ergonomische ondersteuning: Een zit-stabureau, ergonomische stoel, bureaustoel, zadelkruk, laptopstandaard, monitorverhoger, ergonomische muis/toetsenbord, nekkussen of lendekussen kan helpen om houding, werkplek en belasting beter te doseren.
- Houdingscorrector: Een houdingscorrector kan hooguit tijdelijk als reminder dienen. Bij halfzijdige uitval, schouderpijn of rompinstabiliteit is gerichte begeleiding belangrijker dan passieve correctie.
- Thuis bewegen: Een hometrainer, stoelfiets, loopband, crosstrainer, oefenmat, oefenbal of weerstandsbanden kan later helpen bij conditie en kracht. Gebruik dit alleen wanneer het veilig is en afgestemd op balans, valrisico en belastbaarheid.
- Vitaliteitsmonitoring: Een bloeddrukmeter, hartslagmeter, saturatiemeter, smartwatch, fitnesstracker of slimme weegschaal kan algemene gezondheid en activiteit inzichtelijk maken. Afwijkende waarden of klachten bespreek je met arts of POH.
- Supplementen: Supplementen vervangen geen medicatie of leefstijladvies na beroerte. Omega-3, vitamine D, magnesium, B-vitaminen of CoQ10 kunnen alleen algemene ondersteuning bieden wanneer ze passend zijn. Overleg altijd bij bloedverdunners, antistolling, hartmedicatie, nierproblemen, leverproblemen of meerdere medicijnen.
- Let op met kruidenproducten: Gebruik kruidenextracten of hoge doseringen supplementen niet zonder overleg bij bloedverdunners, antistolling, immuunmedicatie, lever-/nierproblemen, operaties of meerdere medicijnen.
- Stoppen met roken: Professionele begeleiding, een boek, online programma of e-learning kan ondersteunen bij stoppen met roken. Bespreek medicatie, nicotinevervangers of terugvalpreventie met huisarts, POH of apotheek.
- Trainingsschema op maat: Een trainingsschema op maat kan pas passend zijn in een stabiele fase en bij voldoende veiligheid. Stem dit af met je behandelaar.
- Begeleiding op locatie: Bij herstel na beroerte, CVA-revalidatie, balansproblemen, conditieopbouw, arm-/handrevalidatie of valpreventie kun je via de BehandelaarWijzer zoeken naar een passende fysiotherapeut.
- Leefstijl als ondersteuning: Voldoende slaap, gezonde voeding, rookvrij leven, bloeddrukcontrole, veilig bewegen, therapietrouw en herstelmomenten ondersteunen algemene gezondheid en secundaire preventie. Bekijk ook onze e-learning Een gezonde leefstijl in 5 stappen.
Belangrijke gebruiksinformatie
De informatie op deze pagina helpt je om klachten beter te begrijpen en een passende eerste stap te kiezen. De inhoud is gebaseerd op actuele inzichten, erkende richtlijnen, betrouwbare bronnen en praktijkervaring binnen de fysiotherapie. Een overzicht van gebruikte bronnen vind je in onze referentielijst.
AdviesBijKlachten.nl stelt geen diagnose en vervangt geen persoonlijk medisch advies van een huisarts, neuroloog, revalidatiearts, fysiotherapeut, ergotherapeut, logopedist of andere zorgprofessional.
Bij verdenking op een beroerte of TIA bel je direct 112. Wacht niet af of klachten vanzelf overgaan. Dit geldt bij een scheve mond, lamme arm of been, spraakproblemen, zichtproblemen, plots gevoelsverlies, ernstige duizeligheid, evenwichtsverlies, plots hevige hoofdpijn, verwardheid, sufheid of bewustzijnsverlies.
Fysiotherapie kan zinvol zijn in de revalidatiefase na medische beoordeling, bijvoorbeeld bij lopen, balans, kracht, conditie, transfers, arm-/handfunctie, valpreventie en terugkeer naar dagelijkse activiteiten. Fysiotherapie vervangt geen acute zorg, ziekenhuisbehandeling, medicatie of multidisciplinaire revalidatie. Via de BehandelaarWijzer kun je een passende fysiotherapeut zoeken.
Producten en hulpmiddelen op deze pagina zijn alleen bedoeld als mogelijke ondersteuning bij veiligheid, comfort, zelfstandigheid of training. Ze vervangen geen medische beoordeling, revalidatieplan of hulpmiddelenadvies op maat. Bekijk onze algemene voorwaarden voor meer informatie.
