Samenvatting

• Beschrijving klachten: Tinnitus is het horen van geluid zonder externe geluidsbron, zoals piepen, suizen, brommen, fluiten, ruisen of zoemen. Het geluid kan in één oor, beide oren of in het hoofd worden ervaren en kan samengaan met nekklachten, kaakklachten of duizeligheid.
• Ontstaanswijze: Mogelijke oorzaken zijn gehoorverlies, lawaaischade, ouderdomsslechthorendheid, oorsmeer, oorontsteking, buis van Eustachius-problemen, ziekte van Ménière, medicatie, hoge bloeddruk, stress, kaakklachten of nekspanning.
• Symptomen: Mogelijke klachten zijn oorsuizen, piepen, fluiten, brommen, ruisen, gehoorverlies, drukgevoel in het oor, draaiduizeligheid, nek- of kaakspanning, slaapproblemen, concentratieproblemen, stress of verergering bij stilte.
• Diagnose: De diagnose wordt gesteld op basis van klachten, inspectie van het oor, gehooronderzoek en zo nodig beoordeling door huisarts, KNO-arts, audioloog, audicien, orofaciaal fysiotherapeut of andere specialist.
• (Zelf)behandeling en herstel: Behandeling richt zich op uitleg, gehoorbescherming, behandeling van oor- of gehoorproblemen, geluidstherapie, stressregulatie en bij somatische tinnitus begeleiding van nek-, kaak- en houdingsklachten.

Variaties: - Kaakpijn: Naast kaakklachten ook last van oorzuizen? - Cervicogene hoofdpijn: Naast hoofdpijn ook last van oorzuizen? - Cervicogene duizeligheid: Naast duizeligheid ook last van oorzuizen?

Beschrijving van de aandoening

Tinnitus, ook wel oorsuizen genoemd, betekent dat je geluid hoort zonder dat er een duidelijke geluidsbron van buitenaf is. Het geluid kan klinken als piepen, suizen, brommen, fluiten, ruisen, zoemen, sissen of een hoge toon. Het kan in één oor, beide oren of meer in het hoofd aanwezig zijn.

In de regio nek en duizeligheid is tinnitus vooral relevant wanneer het samengaat met nekspanning, kaakklachten, druk op het oor, gehoorverlies, evenwichtsproblemen of draaiduizeligheid. Soms is er vooral sprake van een oor- of gehoorprobleem. Soms speelt spanning in kaak, nek en hoofd-halsgebied mee in hoe duidelijk het geluid wordt ervaren.

Veel mensen met tinnitus hebben ook gehoorverlies. Wanneer het oor minder geluidssignalen doorgeeft, kan het gehoorsysteem in de hersenen gevoeliger worden. Daardoor kan het brein als het ware geluid waarnemen dat er van buitenaf niet is. Dit wordt soms fantoomgeluid genoemd.

De hinder verschilt sterk per persoon. Sommige mensen merken tinnitus vooral in stilte of bij vermoeidheid. Anderen hebben er veel last van bij slapen, concentreren, werken, ontspannen of sociale situaties. Stress, spanning, angst, slaaptekort en voortdurende aandacht voor het geluid kunnen de hinder versterken.

Somatische tinnitus: rol van nek en kaak

Bij somatische tinnitus kunnen kaak- en nekklachten invloed hebben op het tinnitusgeluid of de hinder ervan. Denk aan kaakklachten of TMD, klemmen, tandenknarsen, nekspanning, hoofdhouding of langdurige beeldschermbelasting. Behandeling richt zich dan niet op “genezen” van tinnitus, maar op het verminderen van beïnvloedbare spanning en prikkeling.

Toelichting afbeelding: De afbeelding geeft schematisch weer dat veranderingen in het gehoorsysteem, zoals gehoorverlies of haarcelbeschadiging, kunnen bijdragen aan tinnitus en verhoogde gevoeligheid in de auditieve verwerking.

Terug naar boven

Ontstaanswijze

Tinnitus kan verschillende oorzaken hebben. Soms is er een duidelijke aanleiding, zoals lawaaischade, plots gehoorverlies, oorsmeer, oorontsteking of medicatie. Soms ontstaat tinnitus geleidelijk en speelt een combinatie van gehoor, stress, hersenverwerking, nekspanning, kaakspanning en algemene belastbaarheid mee.

• Gehoorschade door lawaai: Harde muziek, machines, schieten, festivals of langdurige geluidsbelasting kunnen het gehoor beschadigen en tinnitus uitlokken.
• Ouderdomsslechthorendheid: Met het ouder worden kunnen zintuigcellen in het binnenoor minder goed functioneren, waardoor gehoorverlies en tinnitus kunnen ontstaan.
• Oorsmeer of verstopt oor: Een verstopt oor door oorsmeer, vocht of druk kan tijdelijk tinnitus of drukgevoel geven.
• Oorontsteking: Ontsteking van gehoorgang, middenoor of binnenoor kan oorpijn, druk, gehoorverlies en tinnitus geven.
• Buis van Eustachius-problemen: Drukverschillen tussen neus-keelgebied en middenoor kunnen een vol gevoel, klikken, knappen of oorsuizen veroorzaken.
• Ziekte van Ménière: De ziekte van Ménière kan aanvallen van draaiduizeligheid, gehoorverlies, drukgevoel en tinnitus geven.
• Plotseling gehoorverlies: Plots minder horen met tinnitus moet snel medisch worden beoordeeld.
• Medicatie of bijwerkingen: Sommige medicijnen kunnen tinnitus geven of verergeren. Stop niet zelfstandig met medicatie, maar overleg met arts of apotheker.
• Hoge bloeddruk of vaatgeluid: Een kloppend of pulserend geluid kan soms samenhangen met bloeddruk, vaatdoorstroming of andere vaatfactoren.
• Brughoektumor: Zeldzamer kan een goedaardige tumor rond gehoor- en evenwichtszenuw tinnitus, gehoorverlies of evenwichtsklachten geven.
• Kaakgewricht en kauwspieren: Kaakklachten, klemmen of tandenknarsen kunnen tinnitus beïnvloeden of versterken.
• Nekspanning en houding: Spanning in nek, schouders en hoofd-halsgebied kan bij sommige mensen invloed hebben op het geluid, zeker wanneer het geluid verandert door nekbeweging, kaakbeweging of houding.
• Duizeligheid en evenwicht: Tinnitus met draaiduizeligheid, druk op het oor of gehoorverlies kan passen bij een aandoening van het binnenoor of evenwichtsorgaan.
• Stress, angst en vermoeidheid: Stress veroorzaakt tinnitus meestal niet alleen, maar kan de hinder, waakzaamheid en focus op het geluid sterk vergroten.
• Aanpassing van de hersenen: Bij gehoorverlies of langdurige prikkeling kan het brein geluidssignalen anders verwerken, waardoor tinnitus meer op de voorgrond komt.

Kloppende tinnitus of tinnitus met duizeligheid

Een kloppend, pulserend geluid dat meeloopt met de hartslag, vooral aan één kant, vraagt medische beoordeling. Neem ook contact op met de huisarts bij tinnitus met plots gehoorverlies, heftige draaiduizeligheid, neurologische uitval of snel toenemende klachten.

Terug naar boven

Symptomen

Tinnitus kan op verschillende manieren worden ervaren. In de regio nek en duizeligheid is vooral belangrijk of het geluid samengaat met gehoorverandering, drukgevoel, draaiduizeligheid, nekspanning of kaakklachten.

• Piepen of fluiten: Een hoge toon is een veelvoorkomende vorm van tinnitus.
• Suizen of ruisen: Sommige mensen horen een ruis, windgeluid, sissen of brommen.
• Zoemen of brommen: Een lage toon of elektrisch geluid kan ook voorkomen.
• Kloppend geluid: Soms loopt het geluid mee met de hartslag. Dit wordt pulserende tinnitus genoemd.
• Eén of beide oren: Tinnitus kan links, rechts, dubbelzijdig of midden in het hoofd worden ervaren.
• Gehoorverlies: Veel mensen met tinnitus merken ook dat horen of spraakverstaan lastiger is.
• Drukgevoel in het oor: Soms is er een vol, verstopt of drukkend gevoel.
• Draaiduizeligheid: Aanvallen van draaiduizeligheid kunnen wijzen op betrokkenheid van het evenwichtsorgaan of binnenoor.
• Evenwichtsproblemen: Wankel gevoel, onzeker lopen of misselijkheid kan samengaan met oor- of evenwichtsklachten.
• Overgevoeligheid voor geluid: Geluiden kunnen sneller hard, scherp of onaangenaam aanvoelen.
• Slaapproblemen: In stilte of bij vermoeidheid kan tinnitus meer opvallen.
• Concentratieproblemen: Het geluid kan afleiden bij lezen, werken of gesprekken.
• Stress of angst: Tinnitus kan spanning oproepen, en spanning kan tinnitus weer meer op de voorgrond brengen.
• Invloed door nek of kaak: Bij sommige mensen verandert het geluid door kaakbeweging, nekbeweging, houding, klemmen of spierspanning.

Alarmsignalen bij tinnitus en duizeligheid

Neem contact op met huisarts of huisartsenpost bij plots gehoorverlies, nieuwe eenzijdige tinnitus, pulserende tinnitus, tinnitus na hoofdletsel, ernstige draaiduizeligheid, uitval in het gezicht, oorpijn met koorts, vocht of bloed uit het oor, dubbelzien, spraakproblemen, krachtsverlies of snel toenemende klachten. Bel 112 bij acute uitvalsverschijnselen of verdenking op een beroerte.

Terug naar boven

Diagnose

De diagnose tinnitus wordt meestal gesteld op basis van het klachtenverhaal en onderzoek van oor en gehoor. De huisarts kijkt naar het ontstaan, de duur, één- of tweezijdigheid, soort geluid, gehoorverlies, draaiduizeligheid, drukgevoel, oorpijn, medicatiegebruik, lawaaiblootstelling, stress en eventuele nek- of kaakklachten.

Inspectie van het oor kan duidelijk maken of er sprake is van oorsmeer, ontsteking, afwijkingen aan de gehoorgang of problemen met het trommelvlies. Bij aanhoudende of hinderlijke tinnitus kan gehooronderzoek door audicien, audioloog of KNO-arts zinvol zijn.

Gehoortesten, audiometrie en soms tympanometrie kunnen helpen om gehoorverlies, middenoordruk of andere oorproblemen in kaart te brengen. Bij eenzijdige tinnitus, pulserende tinnitus, plots gehoorverlies, draaiduizeligheid of neurologische signalen kan aanvullend onderzoek nodig zijn, zoals bloedonderzoek of beeldvorming.

Bij somatische tinnitus kan ook worden gekeken naar kaakfunctie, kauwspieren, nekbeweging, houding, nekspanning en prikkelbaarheid van het hoofd-halsgebied. Dit gebeurt bijvoorbeeld door een orofaciaal fysiotherapeut, kaakfysiotherapeut, gnatholoog of gespecialiseerde behandelaar.

Terug naar boven

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van tinnitus hangt af van de oorzaak en de hinder. Soms is een behandelbare oorzaak aanwezig, zoals oorsmeer, oorontsteking, gehoorverlies, kaakklachten, nekspanning of medicatiebijwerking. Vaak richt de behandeling zich op beter omgaan met het geluid, minder focus op tinnitus en vermindering van beïnvloedbare factoren zoals stress, slaaptekort, gehoorbelasting, nek- of kaakspanning.

• Medische beoordeling: Neem contact op met de huisarts bij nieuwe, eenzijdige, pulserende of plots veranderde tinnitus, of bij gehoorverlies, draaiduizeligheid, oorpijn of neurologische klachten.
• Gehooronderzoek: Bij aanhoudende tinnitus is gehooronderzoek zinvol. Wanneer gehoorverlies meespeelt, kan een hoortoestel of hooroplossing soms helpen om tinnitus minder op de voorgrond te zetten.
• Behandelbare oorzaken aanpakken: Oorsmeer, oorontsteking, middenoorproblemen, ziekte van Ménière, plots gehoorverlies of medicatiebijwerkingen vragen elk een eigen aanpak.
• Geluidstherapie: Zachte achtergrondgeluiden, natuurgeluiden, witte ruis of een tinnitusprogramma kunnen helpen om het geluid minder dominant te maken, vooral in stilte of bij slapen.
• Tinnitus Behandeling Online: Het programma Tinnitus Behandeling Online geeft uitleg en oefeningen bij tinnitus, met focus op kaak, nek, houding en stress. Dit kan vooral passend zijn wanneer spanning invloed heeft op de klachten.
• Nek- en kaakbehandeling: Bij somatische tinnitus kan begeleiding door een orofaciaal fysiotherapeut, kaakfysiotherapeut of gespecialiseerde behandelaar zinvol zijn, vooral als het geluid verandert door kaak- of nekbewegingen.
• Duizeligheid gericht beoordelen: Wanneer tinnitus samengaat met draaiduizeligheid, misselijkheid, druk op het oor of gehoorverlies, is beoordeling van oor en evenwichtsorgaan belangrijk.
• Stressregulatie: Stress maakt tinnitus vaak meer aanwezig. Ontspanningsoefeningen, ademhaling, mindfulness of coaching kunnen helpen om het stresssysteem te kalmeren.
• Psychologische ondersteuning: Cognitieve gedragstherapie of begeleiding door een psycholoog kan helpen wanneer tinnitus veel angst, slapeloosheid, somberheid of vermijding geeft.
• Bescherm je gehoor: Vermijd langdurig hard geluid. Gebruik gehoorbescherming bij lawaai, maar draag oordoppen niet voortdurend in normale situaties, omdat overbescherming geluid juist gevoeliger kan maken.
• Verminder persoonlijke triggers: Cafeïne, nicotine, alcohol, stress, slaaptekort of stilte kunnen bij sommige mensen invloed hebben. Onderzoek rustig wat bij jou meespeelt.
• Leefstijl als ondersteuning: Voldoende slaap, regelmaat, gezonde voeding, veilig bewegen, herstelmomenten en sociale steun ondersteunen de algemene belastbaarheid. Bekijk ook onze informatie over leefstijl of de e-learning Een gezonde leefstijl in 5 stappen.

Terug naar boven