Samenvatting

• Beschrijving klachten: Cervicale myelopathie betekent dat het ruggenmerg in de nek onder druk staat of beschadigd raakt. Dit kan invloed hebben op nekfunctie, kracht, gevoel, handvaardigheid, balans, lopen en soms blaas- of darmfunctie.
• Ontstaanswijze: Klachten ontstaan vaak door vernauwing van het wervelkanaal in de nek, slijtage, botuitsteeksels, hernia, verdikte banden, eerder nektrauma, aangeboren nauwer wervelkanaal of minder vaak door ontsteking, tumor of vaatproblemen.
• Symptomen: Mogelijke signalen zijn nekpijn, tintelingen, doof gevoel, krachtsverlies, onhandige handen, problemen met schrijven of knoopjes, wattengevoel onder de voeten, balansproblemen, duizelig of instabiel gevoel, struikelen en veranderd looppatroon.
• Diagnose: De diagnose wordt gesteld door een arts op basis van neurologisch onderzoek en meestal een MRI-scan van de nek. Daarbij wordt gekeken naar druk op het ruggenmerg, kanaalvernauwing en neurologische afwijkingen.
• (Zelf)behandeling en herstel: Bij verdenking op cervicale myelopathie is contact met de huisarts belangrijk. Bij snelle achteruitgang, krachtverlies, loopproblemen, forse balansklachten of blaas-/darmproblemen is dezelfde dag medische beoordeling nodig.

Beschrijving klachten

Cervicale myelopathie is een aandoening waarbij het ruggenmerg in de nek onder druk komt te staan. Het ruggenmerg geeft signalen door tussen de hersenen en de rest van het lichaam. Wanneer dit in de nek bekneld raakt, kunnen klachten ontstaan in armen, handen, benen, voeten, balans en soms blaas- of darmfunctie.

De klachten kunnen in het begin subtiel zijn. Iemand merkt bijvoorbeeld dat lopen minder zeker voelt, dat de balans slechter wordt, dat de handen onhandiger zijn of dat er tintelingen of een doof gevoel ontstaan. Soms wordt dit omschreven als duizeligheid, een instabiel gevoel of het gevoel alsof de benen minder goed worden aangestuurd.

Bij cervicale myelopathie hoeft nekpijn niet altijd het belangrijkste symptoom te zijn. Sommige mensen hebben vooral neurologische klachten, zoals krachtsverlies, moeite met fijne motoriek, struikelen, een veranderd looppatroon of een wattengevoel onder de voeten. Daarom is het belangrijk om deze aandoening niet te zien als een gewone stijve nek.

De oorzaak ligt vaak in een vernauwing van het wervelkanaal in de nek. Dit kan komen door slijtage, botuitsteeksels, een hernia, verdikte banden of een combinatie hiervan. Soms ontstaat of verergert de klacht na een val, ongeluk of ander nektrauma.

Beschrijving van de afbeelding: De afbeelding toont hoe het ruggenmerg in de nek onder druk kan komen te staan, bijvoorbeeld door een hernia, botuitsteeksels of vernauwing van het wervelkanaal.

Let op bij nekklachten met balansproblemen

Nekpijn met duizeligheid of een instabiel gevoel komt vaak door minder ernstige oorzaken, maar in combinatie met krachtverlies, tintelingen, gevoelsstoornissen, struikelen, veranderd lopen of onhandige handen moet ruggenmergbetrokkenheid worden uitgesloten. Neem dan contact op met de huisarts.

Ontstaanswijze

Cervicale myelopathie ontstaat wanneer het ruggenmerg in de nek te weinig ruimte heeft of beschadigd raakt. Meestal ontwikkelt dit geleidelijk, maar klachten kunnen ook duidelijker worden na een trauma of bij bestaande vernauwing van het wervelkanaal.

• Vernauwing van het wervelkanaal: Wanneer de ruimte rond het ruggenmerg kleiner wordt, kan druk op het ruggenmerg ontstaan.
• Slijtage van de nek: Bij nekartrose of cervicale spondylose kunnen botuitsteeksels, schijfversmalling en gewrichtsveranderingen ontstaan.
• Hernia of tussenwervelschijfprobleem: Een uitpuilende tussenwervelschijf kan druk geven op het ruggenmerg.
• Verdikte banden of gewrichtskapsels: Verdikking van ligamenten of gewrichtsstructuren kan bijdragen aan kanaalvernauwing.
• Nektrauma: Een val, auto-ongeluk, sportletsel of ander trauma kan klachten uitlokken of verergeren, vooral wanneer het wervelkanaal al nauwer is.
• Aangeboren nauwer wervelkanaal: Sommige mensen hebben van nature minder ruimte rond het ruggenmerg.
• Nekinstabiliteit: Bij bepaalde vormen van instabiliteit kan het ruggenmerg kwetsbaarder zijn. Lees ook over hoog cervicale instabiliteit.
• Ontsteking of auto-immuunziekte: Minder vaak kunnen ontstekingsziekten of auto-immuunprocessen het ruggenmerg aantasten.
• Tumor of ruimte-innemende afwijking: Zeldzamer kan een tumor of andere massa druk geven op het ruggenmerg.
• Vaatproblemen of bestraling: Doorbloedingsproblemen of schade na bestraling kunnen in uitzonderlijke gevallen myelopathie veroorzaken.

Waarom klachten soms op duizeligheid lijken

Bij cervicale myelopathie kan het probleem zitten in de aansturing van benen, gevoel en balans. Daardoor kan iemand zich onzeker, wiebelig of duizelig voelen tijdens lopen of draaien. Dat is iets anders dan gewone draaiduizeligheid, maar kan wel zo worden ervaren.

Symptomen

De klachten bij cervicale myelopathie kunnen langzaam ontstaan en wisselen per persoon. Soms staan nekpijn en stijfheid op de voorgrond, maar vaak vallen juist veranderingen in lopen, balans, gevoel of handfunctie op.

• Nekpijn of nekstijfheid: De nek kan pijnlijk, stijf of beperkt beweeglijk zijn, maar dit hoeft niet altijd ernstig te voelen.
• Duizelig of instabiel gevoel: Sommige mensen voelen zich onzeker, wiebelig of minder stabiel bij lopen, draaien of staan.
• Balansproblemen: Moeite met recht lopen, struikelen, zwalken of onzeker lopen kan voorkomen.
• Veranderd looppatroon: Lopen kan stijver, breedbasisch, minder vloeiend of minder gecontroleerd worden.
• Onhandigheid van de handen: Moeite met knoopjes dichtmaken, schrijven, typen, bestek gebruiken of kleine voorwerpen vasthouden.
• Krachtsverlies: Verminderde kracht in armen, handen, benen of voeten.
• Tintelingen of doof gevoel: Gevoelsverandering in handen, armen, voeten of benen.
• Wattengevoel onder de voeten: Het gevoel alsof je op watten loopt of minder goed voelt waar je voeten staan.
• Stijve of gespannen benen: Verhoogde spierspanning of spasticiteit kan voorkomen.
• Verminderde coördinatie: Problemen met fijne motoriek, arm-handcoördinatie of beencontrole.
• Hoofdpijn: Soms komt hoofdpijn voor in combinatie met nekklachten, maar dit is niet het belangrijkste kenmerk.
• Problemen met plassen of ontlasting: Nieuwe incontinentie, moeite met plassen of veranderd gevoel rond blaas of darmen vraagt om snelle medische beoordeling.
• Toenemende klachten: Geleidelijke verslechtering van kracht, balans, lopen of handfunctie is een belangrijk alarmsignaal.

Wanneer dezelfde dag contact opnemen?

Neem dezelfde dag contact op met huisarts, huisartsenpost of spoedzorg bij snel toenemende krachtuitval, niet goed kunnen lopen, duidelijke balansproblemen, nieuwe problemen met plassen of ontlasting, gevoelloosheid die uitbreidt, klachten na een nektrauma of een plots duidelijke neurologische verandering.

Diagnose

De diagnose cervicale myelopathie wordt gesteld door een arts op basis van het klachtenverhaal, neurologisch onderzoek en meestal een MRI-scan van de nek. Bij het onderzoek wordt gekeken naar kracht, gevoel, reflexen, coördinatie, handvaardigheid, looppatroon, balans en tekenen van ruggenmergbetrokkenheid.

Kenmerken die kunnen passen bij cervicale myelopathie zijn verhoogde reflexen, spierzwakte, coördinatieproblemen, een afwijkend looppatroon, spasticiteit, clonus, een positieve Babinski-test of Hoffmann-test en gevoelsveranderingen in armen of benen. Deze bevindingen moeten altijd worden beoordeeld in combinatie met het volledige klachtenbeeld.

Een MRI is meestal het belangrijkste aanvullende onderzoek. Daarmee kan worden beoordeeld of er sprake is van vernauwing van het wervelkanaal, druk op het ruggenmerg, een hernia, botuitsteeksels, verdikte banden of signalen van ruggenmergschade. Soms zijn aanvullende onderzoeken nodig, zoals röntgenfoto’s, CT-scan, zenuwonderzoek of bloedonderzoek.

Bij nekklachten met duidelijke balansproblemen, onzeker lopen, krachtsverlies, gevoelsstoornissen, onhandige handen of blaas-/darmproblemen is het belangrijk om dit niet af te wachten als gewone nekpijn of duizeligheid. Neem contact op met de huisarts, zeker wanneer klachten toenemen of het dagelijks functioneren beïnvloeden.

(Zelf)behandeling en herstel

Bij verdenking op cervicale myelopathie is de eerste stap medische beoordeling. Dit is geen klacht waarbij je zelfstandig moet proberen de nek los te maken, intensief te rekken of te laten manipuleren. De behandeling hangt af van de ernst, oorzaak, snelheid van achteruitgang en bevindingen op neurologisch onderzoek en MRI.

• Neem contact op met de huisarts: Bij klachten die passen bij cervicale myelopathie is beoordeling door de huisarts belangrijk. De huisarts kan zo nodig verwijzen naar neuroloog, neurochirurg of orthopedisch specialist.
• Spoed bij snelle achteruitgang: Bij snel toenemend krachtsverlies, niet goed kunnen lopen, nieuwe blaas- of darmproblemen, duidelijke gevoelsuitval of klachten na trauma is dezelfde dag medische beoordeling nodig.
• Vermijd risicobewegingen: Vermijd voorlopig krachtige nekmanipulaties, hard doorduwen, extreme nekstrekking, draaibewegingen of activiteiten waarbij de klachten toenemen.
• Geen nekmanipulatie bij verdenking: Bij mogelijke ruggenmergbetrokkenheid hoort geen manipulatie van de nek plaats te vinden voordat ernstige oorzaken medisch zijn uitgesloten.
• Medische controle: Bij milde en stabiele klachten kan een arts soms kiezen voor controle, leefstijladvies, pijnbeleid en monitoring. Regelmatige follow-up is dan belangrijk.
• Pijnstilling: Pijnmedicatie kan soms nodig zijn bij nek- of zenuwpijn. Gebruik dit in overleg met huisarts of apotheker, zeker bij andere medicatie of gezondheidsproblemen.
• Fysiotherapie na medische beoordeling: Fysiotherapie kan pas passend zijn wanneer duidelijk is wat veilig is. De begeleiding richt zich dan op houding, balans, kracht, lopen, dagelijkse belasting en veilige oefenvormen. Vind eventueel een passende fysiotherapeut via de BehandelaarWijzer.
• Balans en lopen: Wanneer balans of lopen is aangedaan, kan begeleiding gericht zijn op veilig bewegen, valpreventie en gecontroleerde opbouw. Dit gebeurt alleen binnen veilige grenzen en bij voorkeur na medische beoordeling.
• Zelfstandig oefenen alleen veilig en rustig: Doe geen intensieve nekoefeningen bij verdenking op cervicale myelopathie. Zelfstandig oefenen is pas verstandig wanneer een arts of fysiotherapeut heeft aangegeven wat veilig is.
• Operatie bij duidelijke druk of progressie: Bij ernstige vernauwing, progressieve uitval of duidelijke druk op het ruggenmerg kan een operatie nodig zijn om meer ruimte te maken en verdere achteruitgang te beperken.
• Revalidatie: Na een operatie of bij aanhoudende neurologische klachten kan revalidatie nodig zijn. De opbouw verschilt per persoon en wordt afgestemd op kracht, balans, lopen, handfunctie en dagelijkse activiteiten.
• Beschermende leefstijl: Voldoende slaap, stoppen met roken, gezond gewicht, goede voeding en veilige beweging kunnen de algemene belastbaarheid ondersteunen. Bekijk ook onze informatie over leefstijl of de e-learning Een gezonde leefstijl in 5 stappen.