Samenvatting

• Beschrijving klachten: Tarsaal tunnel syndroom is een zenuwbeknelling aan de binnenzijde van de enkel. De nervus tibialis kan geïrriteerd raken in de tarsale tunnel, waardoor pijn, tintelingen, branderigheid of doof gevoel in voet, hiel of tenen kan ontstaan.
• Ontstaanswijze: Klachten kunnen ontstaan door zwelling, overbelasting, voetstand, platvoeten, enkelletsel, littekenweefsel, peesirritatie, spataderen, cystes, botuitsteeksels, krap schoeisel of langdurige druk rond de binnenzijde van de enkel.
• Symptomen: Veelvoorkomende klachten zijn pijn aan de binnenzijde van de enkel, tintelingen, branderigheid, doof gevoel, uitstralende pijn naar voetzool of tenen, nachtelijke klachten, verergering bij staan of lopen en soms krachtsverlies.
• Diagnose: De diagnose wordt gesteld op basis van het klachtenbeeld, lichamelijk onderzoek, zenuwtesten en beoordeling van voetstand, zwelling en drukpunten. Soms zijn echo, MRI of zenuwgeleidingsonderzoek nodig.
• (Zelf)behandeling en herstel: Behandeling richt zich op drukvermindering, oorzaak aanpakken, passend schoeisel, zolen, belasting doseren, oefentherapie, zenuwmobilisatie en soms medicatie, injectie of operatie bij blijvende beknelling.

Beschrijving klachten

Het tarsaal tunnel syndroom is een aandoening waarbij de nervus tibialis, een zenuw aan de binnenzijde van de enkel, geïrriteerd of bekneld raakt. Deze zenuw loopt achter de binnenste enkelknobbel door een smalle ruimte: de tarsale tunnel.

In deze tunnel lopen ook pezen en bloedvaten. Wanneer er te weinig ruimte ontstaat door zwelling, standsverandering, overbelasting of een andere structuur die druk geeft, kan de zenuw gevoelig worden. Dit kan klachten geven in de binnenzijde van de enkel, hiel, voetzool of tenen.

De klachten kunnen lijken op andere voet- en enkelklachten, zoals peesirritatie, hielpijn, zenuwirritatie in de rug, platvoeten, metatarsalgie of een Mortons neuroom. Daarom is een zorgvuldige beoordeling belangrijk, vooral bij tintelingen, doof gevoel, branderigheid of uitstralende pijn.

Beschrijving van de afbeelding: De afbeelding toont de tarsale tunnel aan de binnenzijde van de enkel. Hier loopt de nervus tibialis langs pezen en bloedvaten richting de voetzool en tenen.

Waarom zenuwklachten anders voelen

Zenuwklachten voelen vaak anders dan gewone spier- of peespijn. Ze kunnen branderig, prikkelend, tintelend, doof of elektrisch aanvoelen. Soms straalt de pijn uit naar hiel, voetzool of tenen. Bij toenemend gevoelsverlies of krachtsverlies is beoordeling belangrijk.

Ontstaanswijze

Tarsaal tunnel syndroom ontstaat wanneer de nervus tibialis in of rond de tarsale tunnel onder druk komt te staan. Dit kan plots ontstaan na een trauma, maar vaker ontstaat het geleidelijk door een combinatie van belasting, voetstand, zwelling en lokale irritatie.

• Voetstand: Platvoeten, een naar binnen zakkende voet of een veranderde hielstand kunnen extra rek of druk op de zenuw geven.
• Zwelling rond de enkel: Vocht, ontsteking, peesirritatie of zwelling na belasting kan de ruimte in de tarsale tunnel verkleinen.
• Overbelasting: Veel staan, wandelen, hardlopen of sporten kan klachten uitlokken, vooral bij een gevoelige voetstand of onvoldoende herstel.
• Enkeltrauma: Een verzwikking, kneuzing, breuk of eerdere operatie rond de enkel kan littekenweefsel, zwelling of druk op de zenuw veroorzaken.
• Krap schoeisel: Schoenen die druk geven aan de binnenzijde van de enkel of voet kunnen klachten onderhouden.
• Peesklachten: Irritatie van pezen aan de binnenzijde van de enkel kan zorgen voor zwelling en druk in hetzelfde gebied.
• Ruimte-innemende structuren: Een cyste, spatader, ganglion, botuitsteeksel of verdikking van weefsel kan soms druk geven op de zenuw.
• Systemische factoren: Diabetes, reuma, vochtretentie of zenuwgevoeligheid kunnen bijdragen aan tintelingen, gevoelsklachten of zenuwirritatie.
• Hardlopen of “joggersvoet”: Bij sommige hardlopers ontstaan klachten door herhaalde belasting, voetstand, zwelling of druk rond de tarsale tunnel.

Niet elke tinteling in de voet is tarsaal tunnel syndroom

Tintelingen, doof gevoel of branderigheid in de voet kunnen ook komen door rugklachten, diabetes, zenuwirritatie hoger in het been, Mortons neuroom, druk door schoenen of lokale voetproblemen. Daarom is het belangrijk om bij aanhoudende of toenemende zenuwklachten de oorzaak goed te laten beoordelen.

Symptomen

De klachten bij tarsaal tunnel syndroom kunnen wisselen per persoon. Sommige mensen voelen vooral pijn aan de binnenzijde van de enkel, terwijl anderen vooral tintelingen, branderigheid of doof gevoel in de voetzool of tenen ervaren.

• Pijn aan de binnenzijde van de enkel: Vaak rond of achter de binnenste enkelknobbel.
• Uitstraling naar voet of tenen: De pijn kan uitstralen naar hiel, voetzool, wreef of tenen.
• Tintelingen: Een prikkelend of slapend gevoel in de voetzool of tenen komt regelmatig voor.
• Branderig gevoel: Zenuwirritatie kan een brandende of elektrisch aanvoelende pijn geven.
• Doof gevoel: Soms voelt een deel van de voet minder gevoelig of vreemd aan.
• Klachten bij staan of lopen: Lang staan, wandelen, hardlopen of traplopen kan klachten verergeren.
• Nachtelijke klachten: Sommige mensen hebben ook in rust of ’s nachts tintelingen, pijn of branderigheid.
• Drukpijn of prikkelbaarheid: Tikken of drukken op de zenuw aan de binnenzijde van de enkel kan herkenbare tintelingen of uitstraling geven.
• Zwelling rond de enkel: Soms is er zichtbare of voelbare zwelling aan de binnenzijde van de enkel of voet.
• Krachtsverlies of bewegingsproblemen: In ernstiger gevallen kunnen tenen of voetspieren zwakker aanvoelen. Dit vraagt om beoordeling.

Diagnose

De diagnose tarsaal tunnel syndroom wordt gesteld op basis van het klachtenbeeld, lichamelijk onderzoek en het uitsluiten van andere oorzaken. Er wordt gekeken naar pijnlocatie, tintelingen, gevoelsverandering, kracht, voetstand, zwelling, schoendruk, looppatroon en belasting.

Bij lichamelijk onderzoek kan de behandelaar de binnenzijde van de enkel onderzoeken, druk geven op de zenuw, de voetstand beoordelen en kijken of bepaalde bewegingen of zenuwtesten de klachten uitlokken. Ook wordt vaak gekeken of klachten mogelijk uit de rug, het onderbeen of een andere zenuwbeknelling komen.

Aanvullend onderzoek is niet altijd direct nodig. Een echo kan soms helpen om zwelling, peesirritatie, ganglion, spatader of andere lokale oorzaken te beoordelen. Een MRI kan zinvol zijn bij verdenking op een ruimte-innemende structuur of onduidelijke oorzaak. Een EMG of zenuwgeleidingsonderzoek kan worden overwogen wanneer de zenuwfunctie verder onderzocht moet worden.

Neem contact op met de huisarts bij toenemend gevoelsverlies, krachtsverlies, nachtelijke pijn, niet kunnen steunen, klachten na trauma, diabetes met voetklachten, wondjes, duidelijke zwelling of klachten die blijven toenemen ondanks aanpassen van belasting en schoeisel.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van tarsaal tunnel syndroom hangt af van de oorzaak. De belangrijkste stap is meestal het verminderen van druk of irritatie rond de zenuw. Soms is het aanpassen van belasting en schoeisel voldoende, maar bij duidelijke zenuwuitval of aanhoudende klachten is verdere beoordeling nodig.

• Doseer belasting: Verminder tijdelijk activiteiten die klachten duidelijk uitlokken, zoals lang staan, hardlopen, lange wandelingen of springen. Bouw daarna rustig op.
• Verminder druk rond de enkel: Vermijd krappe schoenen, strakke veters, harde schoenranden of druk aan de binnenzijde van de enkel.
• Schoenadvies: Kies schoenen met voldoende ruimte, goede demping, stabiele hiel en geen knellende druk rond de binnenzijde van de enkel.
• Zolen of podotherapie: Bij platvoeten, doorzakken van de voetboog of afwijkende drukverdeling kan een podotherapeut beoordelen of zolen of schoenadvies zinvol zijn.
• Oefeningen: Oefeningen kunnen gericht zijn op voet- en enkelcontrole, kuitkracht, mobiliteit, balans, looppatroon en rustige zenuwmobilisatie. Forceer zenuwrek niet.
• Fysiotherapie: Fysiotherapie kan helpen bij belastingopbouw, looppatroon, mobiliteit, zenuwgevoeligheid en het herkennen van uitlokkende factoren. Vind een passende praktijk via de BehandelaarWijzer.
• Zelfstandig trainen: Wil je gericht werken aan kracht, stabiliteit en belastbaarheid? Dan kan een trainingsschema op maat helpen om rustig en haalbaar op te bouwen.
• Pijnstilling of injectie: Bij duidelijke pijn of ontstekingsreactie kan een arts beoordelen of pijnstilling, ontstekingsremming of een injectie passend is. Gebruik medicatie altijd zorgvuldig en overleg bij twijfel met huisarts of apotheker.
• Behandel de onderliggende oorzaak: Wanneer een cyste, zwelling, peesprobleem, spatader, botuitsteeksel of littekenweefsel de druk veroorzaakt, moet de behandeling daarop worden afgestemd.
• Operatie: Bij blijvende zenuwbeknelling, duidelijke uitval of onvoldoende herstel na conservatieve behandeling kan een specialist beoordelen of een operatie zinvol is om meer ruimte voor de zenuw te maken.