Samenvatting

• Beschrijving klachten: Mediaal tibiaal stress syndroom (MTSS), vaak shin splints, springschenen of scheenbeenirritatie genoemd, is een overbelastingsklacht aan de binnenzijde van het scheenbeen. De pijn ontstaat meestal bij hardlopen, springen of langdurige herhaalde belasting.
• Ontstaanswijze: Klachten ontstaan vaak door snelle trainingsopbouw, hardlopen op harde of oneffen ondergrond, onvoldoende herstel, voetstand, schoeisel, verminderde enkel- of heupmobiliteit, spierzwakte of eerdere been- en enkelblessures.
• Symptomen: Kenmerkend is zeurende of scherpe pijn langs de binnenrand van het scheenbeen, vooral tijdens of na belasting. Soms zijn er drukgevoeligheid, lichte zwelling, stijfheid of warmte rond het pijnlijke gebied.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Bij twijfel, aanhoudende klachten of verdenking op een stressfractuur kan beeldvorming zoals MRI zinvol zijn.
• (Zelf)behandeling en herstel: De aanpak bestaat uit belasting tijdelijk aanpassen, alternatieve training, geleidelijke opbouw, loopanalyse, schoen- en voetadvies, gerichte oefeningen, fysiotherapie en aandacht voor herstel, slaap en trainingsplanning.

Beschrijving klachten

Mediaal tibiaal stress syndroom (MTSS) is een veelvoorkomende overbelastingsklacht van het scheenbeen. De klacht wordt ook vaak shin splints, springschenen, scheenbeenirritatie of scheenbeenvliesontsteking genoemd. De pijn zit meestal langs de binnenrand van het scheenbeen en komt vooral voor bij hardlopers, springers, wandelaars en sporters die veel herhaalde belasting op voet, enkel en onderbeen krijgen.

Hoewel MTSS vaak als scheenbeenklacht wordt gezien, speelt de regio enkel en voet vaak duidelijk mee. Voetstand, enkelmobiliteit, afwikkeling, schoenkeuze, ondergrond en eerdere enkelblessures kunnen de belasting op het scheenbeen vergroten. Daardoor past dit klachtenbeeld ook goed binnen de regio enkel en voet.

Vroeger werd vaak gedacht dat het vooral om een ontsteking van het scheenbeenvlies ging. Tegenwoordig wordt MTSS meer gezien als een overbelastingsreactie van bot, peesaanhechtingen, spieraanhechtingen, fascie en omliggend bindweefsel. De soleusspier en andere onderbeenspieren kunnen hierbij trekkrachten op het scheenbeen geven, waardoor irritatie en pijn ontstaan.

De klachten ontstaan meestal geleidelijk. In het begin is er vaak alleen pijn tijdens of na sport. Later kan de pijn sneller optreden, langer aanhouden of ook bij dagelijkse activiteiten merkbaar worden. Bij aanhoudende of toenemende pijn is het belangrijk om ook andere oorzaken uit te sluiten, zoals een stressfractuur, compartimentsyndroom, zenuwirritatie of vaatprobleem.

Uitleg afbeelding: De afbeelding laat de regio zien waar MTSS vaak klachten geeft: langs de binnenzijde van het scheenbeen. De pijn is meestal verspreid over meerdere centimeters en niet alleen op één scherp punt aanwezig.

Ontstaanswijze

MTSS ontstaat meestal doordat het scheenbeen en de omliggende spieren, pezen en bindweefselstructuren meer belasting krijgen dan ze op dat moment kunnen verwerken. Bij enkel- en voetklachten spelen vooral voetstand, enkelmobiliteit, afwikkeling, schoeisel en ondergrond vaak een belangrijke rol.

• Trainingsopbouw: een plotselinge verhoging van afstand, snelheid, heuveltraining, intervaltraining, springbelasting of trainingsfrequentie kan het scheenbeen overbelasten.
• Herhaaldelijke belasting: intensief hardlopen, springen, wandelen, schaatsen of sporten met veel afzetten en landen geeft herhaalde trekkrachten op voet, enkel en onderbeen.
• Stand van de voeten: een platvoet, doorgezakte voet, hoge voetboog of afwijkende afwikkeling kan de belasting op het scheenbeen beïnvloeden.
• Enkelmobiliteit: een stijve enkel of beperkte buiging van de enkel kan ervoor zorgen dat het onderbeen anders wordt belast tijdens lopen, hardlopen of springen.
• Schoeisel: versleten schoenen, onvoldoende demping, te weinig steun of een plotselinge wissel van schoenen kan klachten uitlokken.
• Ondergrond: lopen op harde, schuine, ongelijke of wisselende ondergrond kan de belasting op voet, enkel en scheenbeen vergroten.
• Beenstand en beenlengte: O-benen, X-stand, beenlengteverschil of afwijkende knie- en enkelstand kunnen invloed hebben op de trekkrachten rond het scheenbeen.
• Spierbalans: zwakte of disbalans van kuitspieren, scheenbeenspieren, voetspieren, heupspieren of rompspieren kan bijdragen aan overbelasting.
• Eerdere blessures: eerdere enkelverzwikkingen, voetklachten, kuitklachten, stressreacties of knieklachten kunnen de belastbaarheid verlagen.
• Leefstijl en herstel: onvoldoende slaap, stress, overgewicht, lage belastbaarheid, voedingstekorten of weinig herstelmomenten kunnen meespelen in het ontstaan of aanhouden van klachten.

Symptomen

• Pijnlocatie: pijn langs de binnenzijde van het scheenbeen, vaak over een langer gebied van meerdere centimeters.
• Aard van de pijn: zeurend, branderig, doordringend of scherp, afhankelijk van de belasting en het stadium.
• Belastingspijn: pijn tijdens hardlopen, springen, wandelen, traplopen, afzetten of langdurig staan.
• Pijn bij voet- en enkelbelasting: klachten kunnen toenemen bij afzetten, landen, op tenen lopen, op hakken lopen of langdurig lopen op harde ondergrond.
• Pijnpatroon: in het begin vaak pijn bij de start of na inspanning; later kan de pijn tijdens inspanning blijven of steeds sneller terugkomen.
• Drukgevoeligheid: gevoeligheid bij druk langs de binnenrand van het scheenbeen.
• Zwelling: soms lichte zwelling of een lokaal voller gevoel rond het pijnlijke gebied.
• Stijfheid: stijf of gespannen gevoel in onderbeen, enkel of kuit, vooral na rust, de volgende ochtend of na intensieve training.
• Warmte: het gebied kan licht warmer aanvoelen na belasting.
• Verminderde sportbelasting: moeite om afstand, snelheid, sprongbelasting of trainingsintensiteit vol te houden.

Let op bij scherpe lokale pijn

Bij MTSS is de pijn vaak verspreid langs de binnenzijde van het scheenbeen. Een scherpe pijn op één klein punt, pijn die ook in rust aanwezig blijft, nachtelijke pijn of duidelijke toename ondanks rust kan passen bij een stressreactie of stressfractuur. Laat dit beoordelen door een arts of fysiotherapeut.

Diagnose

De diagnose MTSS wordt meestal gesteld op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Er wordt gekeken naar de locatie van de pijn, de relatie met sport of belasting, trainingsopbouw, ondergrond, schoeisel, voetstand, enkelmobiliteit, eerdere enkel- of voetblessures, herstelmomenten en de manier waarop de klachten reageren op rust.

Bij lichamelijk onderzoek kan er drukpijn zijn langs de binnenrand van het scheenbeen. Ook wordt vaak gekeken naar lopen, hardlopen, springen, voetstand, enkelmobiliteit, kuitkracht, scheenbeenspierkracht, voetspiercontrole, heupcontrole, balans en de belasting van voet en enkel. Lopen op tenen of hakken, springen of afzetten kan de klachten soms uitlokken.

Beeldvorming is bij typische MTSS-klachten niet altijd nodig. Een MRI, botscan of röntgenfoto kan wel zinvol zijn wanneer de diagnose onzeker is, de klachten lang aanhouden, er een duidelijke lokale pijnplek is, er nachtelijke pijn ontstaat of wanneer een stressfractuur moet worden uitgesloten.

Andere oorzaken van scheenbeen-, enkel- of voetpijn die soms moeten worden uitgesloten zijn onder andere een stressfractuur, compartimentsyndroom, zenuwirritatie, kuitspierklachten, peesklachten, enkelbandletsel, vaatproblemen of klachten vanuit voet, enkel, knie of rug.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van MTSS bestaat vooral uit het tijdelijk aanpassen van belasting en het geleidelijk verbeteren van de belastbaarheid van scheenbeen, kuit, voet, enkel, knie en heup. Volledig stilzitten is meestal niet nodig, maar doorgaan met dezelfde pijnlijke belasting houdt de klachten vaak in stand.

• Belasting tijdelijk aanpassen: verminder activiteiten die de pijn duidelijk uitlokken, zoals hardlopen, springen, heuveltraining, intervaltraining, langdurig wandelen of sporten met veel afzetten en landen. Bouw pas weer op wanneer de klachten tijdens en na belasting acceptabel blijven.
• Pijnmonitoring: lichte gevoeligheid tijdens opbouw kan soms acceptabel zijn, maar de pijn mag niet duidelijk toenemen tijdens inspanning of de volgende dag erger zijn. Bij toenemende ochtendpijn of lokale scherpe pijn is de belasting vaak te hoog.
• Relatieve rust: een periode van twee tot drie weken minder impactbelasting kan nodig zijn. Dit betekent niet dat je niets mag doen, maar wel dat je tijdelijk kiest voor activiteiten die het scheenbeen minder prikkelen.
• Alternatieve beweging: fietsen, zwemmen, wandelen binnen de pijngrens of trainen op een hometrainer of beentrainer kan helpen om conditie te behouden zonder veel schokbelasting.
• Koelen en pijnstilling: een cold pack kan tijdelijk verlichting geven na belasting. Gebruik koude niet direct op de huid. pijnmedicatie kan soms tijdelijk helpen; overleg bij twijfel over NSAID’s zoals ibuprofen met arts of apotheek.
• Voetanalyse, steunzolen en schoeisel: bij doorgezakte voeten, hoge voetboog, afwijkende afwikkeling, eerdere enkelverzwikking of versleten schoenen kan advies over schoenen of steunzolen zinvol zijn. Kies bij voorkeur voor goed passende, dempende sportschoenen die passen bij je voet, ondergrond en sportbelasting.
• Fysiotherapie en loopanalyse: een fysiotherapeut kan helpen met loopanalyse, trainingsopbouw, kracht, mobiliteit, voet- en enkelcontrole, kuitbelasting, heupsturing en terugkeer naar hardlopen of sport. Via de BehandelaarWijzer kun je zoeken naar een passende fysiotherapeut.
• Gerichte oefeningen: oefen rustig de kracht en controle van kuit, scheenbeenspieren, voetspieren, heupspieren en romp. Bouw dit op met voldoende rustdagen en voorkom dat de scheenbeenpijn de volgende dag duidelijk erger is.
• Trainingsschema: een trainingsschema op maat kan helpen bij een rustige opbouw van kracht, mobiliteit, conditie en belastbaarheid, vooral wanneer je zelfstandig aan herstel wilt werken.
• Oefenmaterialen voor thuis: een oefenmat, schenentrainer, weerstandsbanden, Bosu bal of balansbord kan ondersteunend zijn bij kracht, stabiliteit en controle.
• Compressie en ondersteuning: calf sleeves kunnen tijdelijk prettig zijn bij wandelen of hardlopen. Ze kunnen steun en comfort geven, maar vervangen geen belastingopbouw, schoenadvies of oefentherapie.
• Zelfmassage en spierherstel: een foam roller of massage gun kan helpen bij spierspanning rond kuit en onderbeen. Gebruik dit rustig en vermijd harde druk direct op het pijnlijke scheenbeen.
• Leefstijl en herstel: voldoende slaap, goede voeding, herstelmomenten, vochtinname, stressregulatie en gezond gewicht ondersteunen de belastbaarheid. Lees meer over leefstijl of ga aan de slag met de e-learning gezonde leefstijl.

Neem contact op met een arts of fysiotherapeut wanneer de pijn scherp en lokaal wordt, ook in rust aanwezig blijft, in de nacht optreedt, duidelijk verergert ondanks rust, je niet normaal kunt lopen, er forse zwelling ontstaat of wanneer er na een rustige opbouw geen duidelijke verbetering optreedt.