Samenvatting

• Beschrijving klachten: Trombose in de arm is een bloedstolsel in een diepe ader van de arm. Dit kan leiden tot zwelling, pijn, strakgespannen huid, verkleuring, zichtbare aderen, zwaar gevoel of functiebeperking van arm, onderarm of hand.
• Ontstaanswijze: Armveneuze trombose kan ontstaan door een infuus, centrale lijn, pacemaker- of katheterlijn, kanker, operatie, immobilisatie, eerdere trombose, stollingsafwijking, zwangerschap, hormoongebruik, roken of intensieve armbelasting.
• Symptomen: Mogelijke klachten zijn een dikke arm of hand, pijn, zwaar gevoel, rood-blauwe verkleuring, glanzende of strakke huid, zichtbare oppervlakkige aderen, warmte of juist een koude/bleke huid.
• Diagnose: Bij verdenking op trombose is medische beoordeling nodig. De diagnose wordt meestal gesteld met lichamelijk onderzoek, risico-inschatting, bloedonderzoek en beeldvorming zoals echografie.
• (Zelf)behandeling en herstel: Behandeling gebeurt medisch, meestal met antistolling/bloedverdunners en controle. Zelfzorg is alleen aanvullend: medicatie goed gebruiken, alarmsignalen herkennen, veilig bewegen, leefstijl en controle volgens arts.

Beschrijving klachten

Trombose in de arm betekent dat er een bloedstolsel in een ader van de arm zit. Als het stolsel in een dieper gelegen ader zit, wordt dit diepe veneuze trombose genoemd, afgekort DVT. Bij de arm wordt ook gesproken van armveneuze trombose of upper extremity deep vein thrombosis.

Door het bloedstolsel kan bloed minder goed uit de arm terugstromen naar het hart. Daardoor kan de bovenarm, elleboogregio, onderarm, pols of hand dik, pijnlijk, gespannen, rood-blauw of juist bleek en koud worden. Soms worden oppervlakkige aderen op arm, schouder of borst zichtbaarder.

Armveneuze trombose komt minder vaak voor dan trombose in het been. Toch is het belangrijk om klachten serieus te nemen, omdat een bloedstolsel kan doorgroeien of in zeldzame gevallen kan leiden tot een longembolie. Bij een longembolie kan een stolsel in de longen terechtkomen.

Klachten rond de elleboog of onderarm kunnen soms lijken op overbelasting, ontsteking, zenuwbeknelling of vochtophoping. Bij duidelijke zwelling, verkleuring, zichtbare aderen, een koude arm of hand, of een strak gespannen arm moet trombose eerst medisch worden uitgesloten.

Uitleg afbeeldingen: De eerste afbeelding toont schematisch hoe een bloedstolsel in een bloedvat kan ontstaan. De tweede afbeelding laat typische signalen zien die bij trombose in de arm kunnen passen, zoals zwelling en verkleuring. Klachten kunnen per persoon verschillen en moeten altijd medisch worden beoordeeld.

Bij verdenking op trombose: niet afwachten

Trombose in de arm is geen klacht om zelfstandig te behandelen. Neem dezelfde dag contact op met huisarts of huisartsenpost bij een plots of duidelijk gezwollen, pijnlijke, gespannen, verkleurde of koude arm, onderarm of hand.

Armtrombose, trombosebeen en longembolie

Trombose is een verzamelnaam voor een bloedstolsel in een bloedvat. Bij veneuze trombose zit het stolsel in een ader.

• Armveneuze trombose: Een bloedstolsel in een ader van de arm, okselregio, schouderregio, elleboogregio, onderarm of hand.
• Diepe veneuze trombose: Een stolsel in een dieper gelegen ader. Dit kan in been of arm voorkomen.
• Trombosebeen: Een bloedstolsel in een diepe ader van het been. Bekijk ook trombosebeen.
• Longembolie: Een bloedstolsel dat in de longslagader vastloopt. Dit kan kortademigheid, pijn op de borst, hoesten, bloed ophoesten of flauwvallen geven.
• Oppervlakkige aderontsteking: Dit is iets anders dan diepe veneuze trombose. Het kan aanvoelen als een pijnlijke, harde streng onder de huid, maar moet bij twijfel ook worden beoordeeld.

De naam van de regio waar je pijn voelt zegt dus niet genoeg. Een gezwollen, gespannen of verkleurde onderarm of hand kan ook onderdeel zijn van trombose hoger in de arm of okselregio.

Wanneer moet je opletten?

Bij klachten die kunnen passen bij trombose in de arm is beoordeling door huisarts of huisartsenpost nodig. Wacht niet af tot de zwelling vanzelf verdwijnt.

Neem dezelfde dag contact op met huisarts of huisartsenpost bij

• Een plots of duidelijk gezwollen arm, onderarm of hand.
• Pijn, zwaar gevoel of gespannen gevoel in arm, elleboog, onderarm, pols of hand.
• Rood-paarse, blauwachtige, bleke of witte verkleuring van arm of hand.
• Een koude arm of hand.
• Strakke, glanzende of gespannen huid.
• Zichtbare oppervlakkige aderen op arm, elleboogregio, schouder of borst.
• Zwelling of pijn na infuus, bloedafname, centrale lijn, pacemaker, operatie of immobilisatie.
• Zwelling of pijn bij kanker, stollingsstoornis, zwangerschap, hormoongebruik of eerdere trombose.
• Klachten na intensieve armbelasting, krachttraining of bovenhandse inspanning met duidelijke zwelling.
• Twijfel of de klachten passen bij trombose.

Bel direct 112 bij benauwdheid, pijn op de borst, bloed ophoesten, flauwvallen, snelle verslechtering, ernstige kortademigheid, acute verwardheid of tekenen van shock.

Ontstaanswijze

Trombose ontstaat meestal door een combinatie van vertraagde bloedstroom, verhoogde stollingsneiging en beschadiging of irritatie van de vaatwand. Bij trombose in de arm spelen vaak andere factoren mee dan bij trombose in het been.

• Infuus, bloedafname, centrale lijn of katheter: Een prik of lijn in een ader kan de vaatwand irriteren en de kans op een stolsel vergroten.
• Pacemaker of ICD-draad: Draden in de ader kunnen bijdragen aan armveneuze trombose.
• Kanker: Kanker en sommige behandelingen verhogen de neiging van het bloed om te stollen.
• Operatie of ziekenhuisopname: Minder bewegen, ingrepen en ziekte kunnen de kans op trombose vergroten.
• Immobilisatie: Gips, sling, brace, langdurige rust of minder gebruik van de arm kan de bloedstroom vertragen.
• Eerdere trombose of longembolie: Wie eerder trombose heeft gehad, heeft een verhoogde kans op herhaling.
• Stollingsafwijking: Erfelijke of verworven afwijkingen in de bloedstolling kunnen het risico verhogen.
• Zwangerschap en kraamperiode: De stollingsneiging is verhoogd tijdens zwangerschap en na de bevalling.
• Hormoongebruik: Sommige anticonceptie of hormoonbehandelingen kunnen het tromboserisico verhogen.
• Roken: Roken verhoogt het risico op hart- en vaatproblemen en kan in combinatie met andere factoren ongunstig zijn.
• Intensieve armbelasting: Zeldzamer kan trombose ontstaan na zware of herhaalde armactiviteit, bijvoorbeeld bij krachtsport of bovenhandse sport, vooral als er sprake is van thoracic outlet-achtige vernauwing.
• Thoracic outlet of anatomische vernauwing: Beknelling rond sleutelbeen, eerste rib en vaat-zenuwbundel kan bij sommige mensen bijdragen aan trombose in arm- of okselader.
• Onbekende oorzaak: Soms wordt geen duidelijke oorzaak gevonden, ondanks onderzoek.

Symptomen

De klachten bij trombose in de arm kunnen plots ontstaan of geleidelijk toenemen in enkele uren tot dagen. Soms zijn klachten duidelijk, soms juist subtiel.

• Zwelling van arm of hand: De bovenarm, elleboogregio, onderarm of hand kan dikker worden doordat bloed minder goed terugstroomt.
• Pijn in arm, elleboog, onderarm of hand: De pijn kan zeurend, drukkend of zwaar aanvoelen.
• Zwaar of vermoeid gevoel: De arm voelt vol, zwaar of gespannen aan.
• Strakke huid: De huid kan strak, glanzend of gespannen worden.
• Rood-paarse of blauwachtige verkleuring: De arm of hand kan verkleuren door stuwing.
• Witte, bleke of koude huid: Dit kan passen bij verminderde doorstroming en vraagt beoordeling.
• Zichtbare aderen: Oppervlakkige aderen op arm, elleboogregio, schouder of borst kunnen meer zichtbaar worden.
• Warmtegevoel: De arm kan warm aanvoelen, soms met lichte temperatuursverhoging lokaal.
• Bewegingsbeperking: Door pijn of zwelling kan bewegen van schouder, elleboog, pols of hand lastiger zijn.
• Krachtsverlies door pijn of zwelling: De arm voelt minder bruikbaar door spanning of pijn.
• Geen duidelijke klachten: Soms zijn klachten mild of ontbreken duidelijke symptomen, vooral in het begin.
• Benauwdheid of pijn op de borst: Dit kan passen bij longembolie en vraagt directe spoedbeoordeling.

Alarmsignalen

Neem dezelfde dag contact op met huisarts of huisartsenpost bij een pijnlijke, gezwollen, gespannen, verkleurde of koude arm, onderarm of hand. Bel direct 112 bij benauwdheid, pijn op de borst, bloed ophoesten, flauwvallen, ernstige kortademigheid of snelle verslechtering.

Diagnose

Bij vermoeden van trombose in de arm is medische beoordeling nodig. De arts kijkt naar de klachten, risicofactoren, medicatie, eerdere trombose, recente operatie, infuus of katheter, kanker, zwangerschap, hormoongebruik en eventuele signalen van longembolie.

Bij lichamelijk onderzoek wordt gekeken naar zwelling, pijn, verkleuring, temperatuur, zichtbare aderen, doorbloeding, gevoel en functie van arm en hand.

Om trombose aan te tonen of uit te sluiten kan bloedonderzoek en beeldvorming nodig zijn. Echografie wordt vaak gebruikt om de bloedstroom en aanwezigheid van een stolsel te beoordelen.

Bij klachten die kunnen passen bij longembolie, zoals kortademigheid, pijn op de borst, bloed ophoesten of flauwvallen, is spoedbeoordeling nodig.

Ga niet zelf proberen om trombose uit te sluiten op basis van alleen klachten of foto’s. De diagnose vraagt medische beoordeling.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van trombose in de arm is medisch. Zelfzorg kan alleen aanvullend zijn nadat een arts de situatie heeft beoordeeld. Het belangrijkste doel is voorkomen dat het stolsel groter wordt, dat nieuwe stolsels ontstaan of dat er een longembolie optreedt.

• Neem dezelfde dag contact op met een arts: Bij verdenking op trombose in de arm is huisarts of huisartsenpost nodig. Wacht niet af en masseer de arm niet.
• Antistolling of bloedverdunners: Bij bevestigde trombose worden vaak bloedverdunners voorgeschreven. Deze verkleinen de kans dat het stolsel groter wordt of dat nieuwe stolsels ontstaan.
• Behandeling volgens arts: De soort bloedverdunner, dosering en duur van behandeling worden bepaald door arts of specialist. Dat hangt af van oorzaak, risico’s, medicatie, bloedingsrisico en eventuele onderliggende aandoeningen.
• Controle en vervolgonderzoek: Regelmatige controle is belangrijk om herstel, bijwerkingen, bloedingsrisico en onderliggende oorzaken te volgen.
• Onderliggende oorzaak aanpakken: Denk aan infuus, katheter, pacemakerlijn, kanker, stollingsafwijking, hormoongebruik, zwangerschap, thoracic outlet of eerdere trombose.
• Compressie of arm sleeve: Gebruik compressie alleen op advies van arts of specialist. Compressie kan bij zwelling soms helpen, maar is geen vervanging voor diagnostiek of antistolling en is niet voor iedereen geschikt.
• Veilig bewegen: Bewegen mag vaak geleidelijk worden opgebouwd na medisch advies. Vermijd zware armtraining, intensieve onderarmbelasting of bovenhands werk totdat duidelijk is wat veilig is.
• Geen massage of agressieve behandeling: Masseer de arm niet bij verdenking op trombose. Laat ook geen stevige manuele behandeling, intensieve onderarmmassage of doorbloedingsbehandeling doen voordat trombose is uitgesloten.
• Let op longembolieklachten: Bel 112 bij benauwdheid, pijn op de borst, bloed ophoesten, flauwvallen of ernstige kortademigheid.
• Medicatieveiligheid: Bespreek pijnstillers, supplementen en zelfzorgmiddelen met huisarts of apotheker, zeker bij bloedverdunners. Sommige middelen kunnen het bloedingsrisico beïnvloeden.
• Leefstijl: Stoppen met roken, voldoende veilige beweging, gezond gewicht, goede slaap en behandeling van onderliggende aandoeningen kunnen helpen om algemene vaatgezondheid te ondersteunen.
• Fysiotherapie pas na medische beoordeling: Fysiotherapie kan later zinvol zijn bij herstel van armfunctie, conditie of belasting van schouder, elleboog, onderarm en hand, maar niet als eerste stap bij verdenking op trombose.