Samenvatting

• Beschrijving klachten: Binnenbandletsel van de elleboog geeft pijn of instabiliteit aan de binnenzijde van de elleboog. Het wordt ook ulnair collateraal ligamentletsel, UCL-letsel of mediaal collateraal ligamentletsel genoemd.
• Ontstaanswijze: Klachten ontstaan vaak door werpen, bovenhandse sport, val op de arm, elleboogluxatie, trauma, herhaalde valgusbelasting, techniekproblemen, vermoeidheid of onvoldoende herstel.
• Symptomen: Mogelijke klachten zijn pijn aan de binnenzijde van de elleboog, gevoeligheid bij druk, zwelling, blauwe plek, instabiliteitsgevoel, minder werpkracht, pijn bij strekken of werpen en soms tintelingen in ringvinger of pink.
• Diagnose: De diagnose wordt gesteld met het klachtenverhaal, lichamelijk onderzoek en zo nodig echo of MRI. Bij trauma kan een röntgenfoto nodig zijn om een breuk of avulsie uit te sluiten.
• (Zelf)behandeling en herstel: De aanpak bestaat vaak uit relatieve rust, belasting aanpassen, fysiotherapie, kracht- en techniekopbouw, brace/tape en terugkeer naar sport. Bij volledige scheur, avulsie of blijvende instabiliteit kan operatie worden besproken.

Beschrijving van de klachten

Letsel van de binnenband van de elleboog betekent schade aan het ulnaire collaterale ligament. Dit ligament ligt aan de binnenzijde van de elleboog en helpt voorkomen dat de elleboog naar binnen openklapt bij valgusbelasting.

De binnenband is vooral belangrijk bij werpen en bovenhandse sporten. Tijdens een werpbeweging komt er veel trekkracht op de binnenzijde van de elleboog. Bij herhaalde belasting kan de band geïrriteerd raken, oprekken of gedeeltelijk scheuren. Bij trauma kan ook een acute scheur ontstaan.

De klachten worden meestal gevoeld aan de binnenzijde van de elleboog. Soms is er een knapgevoel, verlies van werpsnelheid, minder controle, instabiliteit of tinteling richting ringvinger en pink door irritatie van de nervus ulnaris.

UCL-letsel komt vaak voor bij werpers, honkballers, handballers, tennissers, volleyballers, speerwerpers en andere bovenhandse sporters. Ook contactsport, turnen, vallen op een uitgestrekte arm of een elleboogluxatie kan de binnenband beschadigen.

Uitleg afbeelding: De afbeelding toont de binnenzijde van de elleboog. Het ulnaire collaterale ligament helpt de elleboog stabiel te houden bij werpen, duwen, steunen en valgusbelasting.

Classificatie van binnenbandletsel

Binnenbandletsel van de elleboog wordt vaak ingedeeld op ernst.

• Graad 1: Milde verrekking of irritatie van de band. Er is pijn, maar meestal weinig instabiliteit.
• Graad 2: Gedeeltelijke scheur. Er is meer pijn, zwelling, gevoeligheid en soms een instabiel gevoel.
• Graad 3: Volledige scheur. Er kan duidelijke instabiliteit, krachtverlies, functiebeperking of een knapmoment zijn.
• Avulsieletsel: De band trekt een stukje bot los bij de aanhechting. Dit kan vooral na trauma of bij jongere sporters voorkomen.
• Chronische overbelasting: De band raakt geleidelijk geïrriteerd of opgerekt door herhaalde werp- of bovenhandse belasting.

De ernst bepaalt samen met leeftijd, sportniveau, werkbelasting en instabiliteit welke behandeling passend is.

UCL-letsel bij werpers en bovenhandse sporters

Bij werpers ontstaat binnenbandletsel vaak door herhaalde valgusbelasting. Dit betekent dat er trekkracht komt op de binnenzijde van de elleboog tijdens de werpfase.

• Prestatieverlies: Minder snelheid, minder controle of sneller vermoeid raken kan een vroege aanwijzing zijn.
• Pijn tijdens werpen: Vooral bij versnellen van de arm of vlak na het loslaten.
• Techniek en keten: Schoudermobiliteit, rompcontrole, heupkracht, werptechniek en trainingsvolume beïnvloeden de elleboogbelasting.
• Herstel: Te veel werpen zonder herstel verhoogt de kans op overbelasting.
• Jeugd: Bij jonge sporters moet ook aan groeischijf- of aanhechtingsletsel worden gedacht.

Bij aanhoudende pijn aan de binnenzijde van de elleboog of verlies van werpvermogen is beoordeling door een sportfysiotherapeut, sportarts of orthopedisch specialist verstandig.

Wanneer moet je opletten?

Binnenbandletsel is meestal geen spoed, maar bij trauma, duidelijke instabiliteit of zenuwklachten is beoordeling belangrijk.

Neem contact op met huisarts, fysiotherapeut of sportarts bij

• Een plots knappend of scheurend gevoel aan de binnenzijde van de elleboog.
• Duidelijke pijn na val, botsing, luxatie of verdraaiing.
• Zwelling, blauwe plek of duidelijke drukpijn aan de binnenzijde van de elleboog.
• Een instabiel of “openklappend” gevoel van de elleboog.
• Pijn bij werpen, slaan, serveren of bovenhandse sport.
• Duidelijk verlies van werpsnelheid, controle of sportniveau.
• Tintelingen, gevoelsverlies of prikkelingen in ringvinger of pink.
• Krachtsverlies in hand, vingers of onderarm.
• Niet goed kunnen strekken, buigen of belasten na trauma.
• Klachten die ondanks rust of aangepaste training blijven terugkomen.

Bel 112 bij ernstig trauma, duidelijke standsafwijking, open wond, verlamming, koude of blauw verkleurde hand, flauwvallen of andere acute alarmsignalen.

Ontstaanswijze

Binnenbandletsel ontstaat door trekkracht aan de binnenzijde van de elleboog. Dit kan acuut gebeuren door trauma of geleidelijk door herhaalde sportbelasting.

• Werpbelasting: Honkbal, handbal, speerwerpen en andere werpsporten geven veel valgusstress op de binnenband.
• Bovenhandse sport: Tennis, volleybal, softbal en badminton kunnen de binnenzijde van de elleboog belasten.
• Trauma: Een val op de uitgestrekte arm, elleboogluxatie of klap op de elleboog kan de band acuut beschadigen.
• Valgusmoment: De elleboog wordt naar binnen opengetrokken, waardoor de binnenband op spanning komt.
• Techniekproblemen: Verkeerde werp-, slag- of serveertechniek kan de elleboogbelasting verhogen.
• Te snelle trainingsopbouw: Plots meer worpen, intensiteit, wedstrijden of krachttraining kan klachten uitlokken.
• Vermoeidheid: Bij vermoeide schouder-, romp- of onderarmspieren komt meer belasting op de elleboog.
• Stijfheid: Beperkte schoudermobiliteit, elleboogstijfheid of onderarmbeperking kan belasting verplaatsen.
• Instabiliteit: Eerdere bandletsels of luxaties kunnen de passieve stabiliteit verminderen.
• Jeugdige sporters: Bij kinderen en tieners kan pijn aan de binnenzijde ook passen bij groeischijf- of aanhechtingsletsel.
• Onvoldoende herstel: Te weinig rust tussen intensieve sportmomenten kan overbelasting onderhouden.

Symptomen

De klachten zitten meestal aan de binnenzijde van de elleboog. Bij werpers zijn de klachten vaak sport- of belastinggebonden.

• Pijn aan de binnenzijde van de elleboog: Vooral bij werpen, slaan, serveren, duwen of valgusbelasting.
• Drukpijn: De binnenzijde van de elleboog kan gevoelig zijn bij aanraken.
• Knapgevoel: Bij een acute scheur kan een pop, knap of scheurend gevoel optreden.
• Zwelling of blauwe plek: Vooral na trauma of acute scheur.
• Instabiliteitsgevoel: De elleboog kan onzeker, los of instabiel voelen.
• Prestatieverlies: Minder werpsnelheid, minder controle of sneller vermoeid raken.
• Pijn bij strekken: Strekken of reiken kan gevoelig zijn, vooral na irritatie of trauma.
• Pijn bij werpfase: Vooral tijdens versnellen van de arm of bij bovenhandse belasting.
• Tintelingen: Prikkelingen in ringvinger en pink kunnen wijzen op irritatie van de nervus ulnaris.
• Krachtsverlies: Minder grip, minder controle of zwakte in onderarm/hand.
• Bewegingsbeperking: Buigen, strekken of draaien kan beperkt zijn door pijn of zwelling.
• Klikken of slotgevoel: Kan wijzen op bijkomend kraakbeen-, bot- of gewrichtsletsel.

Diagnose

De diagnose binnenbandletsel wordt gesteld met het klachtenverhaal, lichamelijk onderzoek en zo nodig beeldvorming. Belangrijk zijn het ontstaansmoment, sportbelasting, pijnlocatie, knapgevoel, instabiliteit, werpvermogen en zenuwklachten.

Bij lichamelijk onderzoek wordt gekeken naar drukpijn aan de binnenzijde van de elleboog, stabiliteit, pijn bij valgusstress, bewegingsuitslag, kracht, werpspecifieke klachten, gevoel in ringvinger/pink en functie van hand en onderarm.

Bij trauma kan een röntgenfoto nodig zijn om een breuk, avulsie of elleboogluxatie uit te sluiten. Echo of MRI kan helpen om een gedeeltelijke of volledige scheur van de UCL te beoordelen. Bij werpers kan ook gekeken worden naar schoudermobiliteit, rompcontrole, werptechniek en trainingsbelasting.

Andere oorzaken van pijn aan de binnenzijde van de elleboog zijn onder andere golferselleboog, zenuwbeknelling van de nervus ulnaris, mediale epicondylusklachten, groeischijfletsel, stressreactie, OCD, corpus liberum of ellebooginstabiliteit.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling hangt af van de ernst van het letsel, sportniveau, werkbelasting, instabiliteit, leeftijd en hersteldoel. Veel lichte en matige letsels starten met conservatief beleid. Bij volledige scheur, avulsie, blijvende instabiliteit of hoge werpeisen kan een operatie worden besproken.

• Relatieve rust: Verminder tijdelijk werpen, serveren, slaan, duwen, steunen en andere bewegingen die pijn of instabiliteit uitlokken.
• Direct na trauma: Koelen, hoog houden en tijdelijke ondersteuning kan comfort geven. Laat beoordelen bij zwelling, blauwe plek, knapgevoel of instabiliteit.
• Pijnregulatie: Paracetamol of ontstekingsremmende medicatie kan tijdelijk helpen. Overleg met huisarts of apotheker bij maagklachten, nierproblemen, bloedverdunners, zwangerschap of medicatiegebruik.
• Brace, bandage of sleeve: Een elleboogbrace, elleboogbandage of arm sleeve kan tijdelijk comfort en steun geven. Bouw dit af zodra het verantwoord kan.
• Mitella: Een mitella kan kortdurend prettig zijn na trauma, maar langdurig stilhouden kan stijfheid versterken.
• Tape: Kinesiotape kan tijdelijk bewegingsbewustzijn of steun geven, maar vervangt geen stabiliteitsopbouw of beoordeling.
• Fysiotherapie: Fysiotherapie richt zich op pijncontrole, mobiliteit, kracht, stabiliteit, onderarmfunctie, schoudercontrole, rompcontrole en geleidelijke terugkeer naar sport.
• Oefenopbouw: Start met rustige mobiliteit en isometrische kracht. Bouw daarna op naar onderarm, grip, schouderblad, rotator cuff, romp en sportspecifieke belasting.
• Werptechniek en belasting: Bij werpers is analyse van werptechniek, pitch count, herstel, schoudermobiliteit en romp-/heupkracht belangrijk.
• Terugkeer naar sport: Werpen of bovenhandse sport wordt stapsgewijs opgebouwd. Te snelle hervatting vergroot de kans op terugval.
• Operatie: Bij volledige scheur, avulsie, blijvende instabiliteit of hoge sporteisen kan UCL-repair of UCL-reconstructie worden besproken.
• Trainingsschema op maat: Een trainingsschema op maat kan helpen bij veilige kracht- en belastingsopbouw.
• BehandelaarWijzer: Bij aanhoudende pijn, instabiliteit of sporthervatting kun je via de BehandelaarWijzer zoeken naar een passende fysiotherapeut.